post

Total Time on Site – dễ đo, nên đo bằng được

Ngày nay, các công cụ Analytics cung cấp cho người ta rất nhiều chỉ số. Mỗi chỉ số sẽ có ích cho một người, một thực thể nằm trong ecosystem khác nhau nhưng không có nghĩa rằng tất cả các chỉ số sẽ có ích cho tất cả mọi người. Nói cách khác, bạn đứng ở chỗ nào, bạn cần phải nhặt ra ‘nhóm chỉ số’ tương ứng thực sự có ích cho bạn.

Cá nhân mình cũng cứ băn khoăn cho câu hỏi của mình, giả sử mình làm thương mại điện tử, giả sử mình làm content, cái gì, chỉ số gì là chỉ số mà mình thực sự nên quan tâm hàng ngày?

Quay lại lịch sử, năm 1994 Ken McCarthy giúp việc đưa Click và CTR lên tầm cao mới và được cả thế giới công nhận (cho tới nay là 20 năm) là các chỉ số cần đo đếm. Tuy vậy, các chỉ số này liên quan tới những người bán quảng cáo nhiều hơn. Còn nếu bạn là chủ của một website thì cuối cùng nhiều click từ banner, CTR của banner cao, rồi thì sao? Kết quả kinh doanh của bạn có tốt lên không? Không chắc! Người ta có thể có nhiều cách khác nhau để ‘lùa’ user click vào banner, tăng CTR nhưng kết quả cuối cùng của bản thân bạn lại vẫn tệ.

Medium đề xuất một chỉ số khá hay, dễ đo là Total Time on Site (hay là TTR – Total Time Reading). Lý do dài dòng thì có thể đọc nguyên ở bài viết gốc : Medium’s metric that matters: Total Time Reading. Rõ ràng mà nói, có đo đếm trời biển gì đi nữa nếu mà mức độ chú ý (attention) của người đọc với content của bạn mà giảm thì là có vấn đề rồi (trừ khi bạn làm Search Engine, chỉ muốn người ta search ra kết quả càng nhanh càng tốt và thoát khỏi site của mình).

Google Analytics cũng giúp được phần này khá tốt. Có hai cách để làm như sau.

Một là mình có thể làm Custom Report để lấy được số hàng ngày. Setup đơn giản như sau :

GA - Custom Report - TTR

Có một lưu ý nhỏ (thực ra cũng không nhỏ) là nên filter để lấy Total Time on Site (với một mục đích cụ thể, ví đụ đọc bài, xem hàng, mua hàng …)

Cách thứ hai vẫn dựa vào GA nhưng có thể làm một cách tự động hơn là sử dụng Google Analytics API (GAPI) để móc số. GAPI code siêu dễ, code lởm cỡ mình code cũng được.

Một trong những kinh nghiệm nữa học được sau vụ này là khi vẽ biểu đồ, nên chú ý với những site lớn, Total Time on Site của bạn trong một ngày có thể sẽ rất lớn (tỷ, chục tỷ, trăm tỷ giây …) Do vậy, để tránh bị mất khả năng cảm nhận sự thay đổi về số lớn, hãy sử dụng hàm log (xem thêm sự kỳ diệu của hàm log ở đây).

Ví dụ, nếu lấy số tuyệt đối thì biểu đồ sẽ là thế này :

TTR - 1

Trong khi, nếu lấy Log và vẽ lại biểu đồ thì sẽ có biểu đồ thế này :

ttr - 2

Rõ ràng, nhìn biểu đồ Log mình thấy khoảng cách trồi sụt giữa phần lớn nhất và nhỏ nhất trong biểu đồ khác nhau rất nhiều.

Vậy nên, hãy track chỉ số rất dễ này và coi nó một chỉ số mà bạn cần quan tâm hàng ngày.

Update : Một trong những lý do nữa nên đo Total Time on Site là vì do cách setup GA với các site lớn có thể khác nhau gây ra các chỉ số tương đối (ví dụ visits) sai, dẫn tới các chỉ số trung bình (ví dụ Average Time On Site) cũng sai theo. Tuy vậy, các chỉ số tuyệt đối sẽ không thể sai được (ví dụ Total Time on Site, Total Pageviews…) và nên quan tâm tới các chỉ số tuyệt đối này.

post

Ba lần ‘tiến hóa’ của Youtube

youtube - begins a new era

Note từ bài có tên phía trên đăng trên AdAge Magazine, ngày 14/4/2014 :

  1. Lần 1 : Skipable TrueView Ads.
  2. Lần 2 : Cách đây 3 năm (2011), đầu từ 100 triệu USD/năm vào content để tạo ra các kênh content có giá trị (có hẳn chức danh Content Chief).
  3. Lần 3 : Dẫn dắt bởi CEO Wojcicki, người từng sở hữu garage nơi founder của Google bắt đầu khởi nghiệp. Lần này tập trung vào việc giải quyết bài toán Big Audience, Low Awareness đối với những ‘ngôi sao tạo content’ trên Youtube. Việc này nhằm cân bằng lại mức độ nổi tiếng của ngôi sao trên Youtube (vốn dĩ kém hơn) so với các ngôi sao trên truyền hình. Khi giải quyết được, giá quảng cáo trên content của các ngôi sao này chắc chắn sẽ cao hơn so với giá quảng cáo trên content của user thông thường.

Lười viết quá nên copy luôn đoạn cuối ra cho mọi người đọc cho nhanh.

youtube - star - content

 

Update 2May : Trong một diễn biến khác, Youtube cũng đã mời 7 nhãn hàng (Ford, Visa, Samsung, Taco Bell, AT&T, Pantene…) tới tham dự Bootcamp để biến các nhãn hàng này trở thành ngôi sao tạo nội dung (Content Creator) trên Youtube. Khác với TV, nhãn hàng có thể tạo ra các nội dung và chia sẻ nội dung trên Youtube miễn phí, giảm Paid Media, chuyển Own -> Earn.

image

Millward Brown AdReaction - Vietnam

Theo thống kê cực kỳ trực quan của Millward Brown năm 2014, người Việt Nam dành thời gian cho smartphone/laptop gấp từ 2 tới 3 lần so với thời gian sử dụng cho TV. Xu hướng sử dụng tablet thay cho laptop sau giờ làm việc là có. Việc nhìn nhiều màn hình một lúc cũng thường xảy ra (đặc biệt sẽ có xu hướng kiểm tra thông tin trên Internet khi đang xem TV).

Xu hướng này là xu hướng chung nếu xét trên toàn cầu. Millward Brown chia thành hai hình thái thụ hưởng nội dung trên nhiều màn hình khác nhau cùng một lúc :

  1. stacking – thụ hưởng nội dung không liên quan tới nhau trên các màn hình khác nhau (vừa lướt Facebook vừa xem TV một cách vô thức)
  2. meshing – thụ hưởng nội dung có liên quan tới nhau trên các màn hình khác nhau (xem đá bóng trên TV và tìm hiểu thêm về chấn thương của cầu thủ không ra sân trên Tablet)

Xét trên toàn cầu, phần ‘meshing’ ở châu Á mạnh hơn ở Mỹ.

Ngoài ra, báo cáo cũng nhắc tới phần Quảng cáo khá kỹ. TV vẫn tạo ra sự chú ý nhiều nhất.

image

FACEBOOK_REACH_WEB_CHARTFINAL

 

 

Mức độ organic reach của nội dung được post trên các Fan Page dành cho doanh nghiệp đã giảm từ 12.1% (tháng 10 năm 2013) xuống còn trung bình 6.2% vào tháng 2 năm nay (theo Social@Ogilvy). Điều tệ nhất có thể nhìn thấy trước là với đà này, có thể mức độ organic reach sẽ giảm xuống tiệm cận … 0%

Theo lời một kỹ sư làm cho FB, một ngày trung bình có 1500 posts có khả năng hiện ra trước mắt người sử dụng, trong đó có 300 posts là được ưu tiên (~ việc 1200 posts sẽ không được hiện ra, bao gồm các post của nhãn hàng). Có 4 lý do chính cho việc organic reach giảm :

  1. User càng ngày càng có nhiều bạn hơn -> nhiều thông tin hơn -> mức độ cạnh tranh trong việc thông tin nào được ưu tiên hiển thị cao hơn.
  2. Tương tự, user càng ngày càng follow các nhãn hàng nhiều hơn -> mức độ cạnh tranh giữa các nhãn hàng cao hơn.
  3. Facebooker đọc tin tức nhiều hơn (với việc tháng 12/2013 FB đã support hiển thị nhiều link hơn).
  4. Trùng lặp thông tin giữa post của nhãn hàng và quảng cáo của nhãn hàng.

(Theo AdAge)

image

Guinness: Enjoy Responsibly. Phones Down. Please.

Guinness: Enjoy Responsibly. Phones Down. Please.

Sáng tạo vãi, ở VN cũng thấy hợp luôn. Big thumb!

image

Tarot - Major Arcana - Opposing/Reinforcing

(click để phóng to)

Vẽ cái map ra cho dễ tra cứu. Nhìn ở đây thì thấy duy nhất có Wheel of Fortune là không xung khắc cũng không hỗ trợ bất cứ lá nào.

The Fool xung khắc với 4 lá, The Chariot và The Death xung khắc với 3 lá.

The Fool cũng là lá hỗ trợ nhiều lá bài khác nhất (3 lá) cùng với The Hanged Man.

post

Tarot hay Presentation thì đều là … kể chuyện

The Fool - Tarot - Quote

Ở bài trước, mình đã cố gắng diễn tả việc Trình bày cái gì trước đám đông cũng đều rất đáng sợ, nhất là việc trình bày bài Presentation mà không chắc về nội dung, về kết cấu, không đủ hấp dẫn. Đọc bài Tarot cũng vậy.

Không giống như việc trình bày trước đám đông, xem bài Tarot thường là một đối một, trong đó bộ bài như một công cụ kết nối người muốn xem với suy nghĩ của chính họ. Mình vẫn quan niệm bài Tarot giống như một tấm gương để qua đó người ta tự soi mình, tự biết mình xinh đẹp hay tàn tạ như thế nào.

Tuy vậy, một session trình bày một vấn đề gì đó thông qua Presentation hoặc xem bài Tarot đều cần mang lại cho người nghe một câu chuyện hợp lý, gợi nhớ được. Thậm chí, nếu coi mỗi slide trong bài Presentation là một lá bài (card) thì rõ ràng, cả người trình bày lẫn người xem Tarot đều đang làm cùng một việc giống nhau, phải không nào?

Thêm nữa, có hai điều khiến mình thấy bộ bài Tarot (Tarot deck) và bài Presentation giống nhau :

1.Cách thể hiện bài

2.Cách thể hiện câu chuyện

Rotin Tarot

Rotin Tarot

Bài Tarot có khá nhiều loại khác nhau, trong đó loại cổ điển nhất là bộ của Rider-Waite. Có khá nhiều bộ khác cũng dễ xem bởi lá bài vẽ khá chi tiết, mô tả khá rõ như bộ Deviant Moon hay Shadowscapes. Lại cũng có nhiều bộ tương đối hình tượng, không vẽ quá chi tiết, ví dụ gà mờ như mình sẽ phải mở sách ra tra cứu với những quân bài không rõ nghĩa, ví dụ như bộ Torin Tarot ở trên chả hạn.

Trong khi đó, cách thể hiện bài Presentation cũng có nhiều kiểu khác nhau. Kiểu kinh điển nhất mà chắc ai cũng từng dính phải (và tự làm ra) một vài lần trong đời là kiểu có bao nhiêu ý tứ phang hết lên trên mặt slide (đầy chữ, chi chít và nhỏ). Kiểu khác, mình nghĩ là văn minh hơn, có chuẩn bị kỹ lưỡng hơn và hấp dẫn hơn thì là kiểu slide đơn giản, để dành chỗ cho người nói phát huy. Cứ nhìn cách Steve Jobs và Bill Gates trình bày là biết rõ (mình ngưỡng mộ cả hai bác này, quá ngưỡng mộ là khác).

Presentation in Bill Gates' way

 

vs

Presentation in Steve Jobs' way

Nếu theo dõi Presentation Zen, bạn sẽ còn thấy rõ hơn nhiều loại phong cách làm bài Presentation khác nhau, ví dụ như kiểu của Seth Godin, kiểu của Takahashi hay kiểu của Lessig. Tạo ra hẳn một phong cách làm Presentation thì quá khó, nhưng học theo một phong cách nhất định, hợp với mình thì chắc là không quá khó. Kiếm được một bộ bài Tarot hợp với mình cũng vậy, lúc đầu bạn có thể sẽ kiếm các bộ bài đơn giản, kinh điển và dễ xem nhưng về sau, chẳng ai cam đoan được bạn sẽ không có các bộ bài mới tối giản hơn.

Xem bài Tarot cũng có nhiều cách khác nhau để xem. Đơn giản nhất là 1 lá, rồi 3 lá, 4 lá. Phức tạp hơn thì như Celtic Cross có tới 10 lá khác nhau. Presentation cũng vậy, tùy theo từng tình huống, từng câu chuyện bạn muốn kể cho người nghe mà sử dụng bài trình bày dài hay ngắn.

Bài blog trước focus vào điều gì nhỉ? Muốn thành công với bài Presentation, cách duy nhất là tập trung vào One Idea, phát triển kịch bản và sau đó mới là việc thể hiện nó như thế nào. Cá nhân mình nghĩ Tarot chắc cũng vậy, nhiều lá hơn chưa chắc đã rõ ràng hơn, quan trọng là câu hỏi, thái độ và cách kết nối các lá bài đó với nhau để biến thành một câu chuyện hoàn chỉnh.

Túm cái váy, hãy đọc thêm về Tarot (học nếu rảnh) nếu muốn làm bài Presentation tốt hơn.

image

no rest is worth anything except the rest that is earned

post

Thực ra, trình bày cái gì trước đám đông cũng rất đáng sợ

Mình đã được vài lần trình bày trước đám đông vài trăm người, nhiều lần hơn trước đám đông hơn 50 người và nửa năm đi dậy ở vài nơi (với lớp khoảng từ 15-20 người). Lần nào cũng sử dụng Presentation, lần nào cũng run. Ngay cả những lần được coi là thành công, được mọi người đón nhận thì lưng áo cũng ướt đẫm mồ hôi. Tất cả là vì … tham.

Tham là vì muốn nói nhiều quá, nhồi nhét quá nhiều thứ vào trong bài Presentation mà quên mất trọng tâm, quên mất một triết lý cơ bản khi làm bài : Focusing on one idea. Tiếp đó là thiết lập các mục tiêu dựa trên One Idea này.

Giống như bạn đi làm phim ngắn 15-30 phút vậy. Đi ra rạp mà mọi người hỏi có hay không? Cũng bình thường. Phim nói về cái gì? Ờ, nói về cái lọ cái chai, mà thực ra tôi chẳng nhớ lắm. Thế là fail. Fail nặng.

Different views of presenter and audience

Điều đáng sợ nhất khi trình bày trước đám đông mà không có One Idea rõ ràng, Goal rõ ràng là bạn sẽ rất dễ bị lạc đường. Đám đông tinh ý sẽ nhận ra bạn lạc giọng, bạn lúng túng hoặc tệ nhất là bạn không nhớ rõ tại sao mình lại làm cái slide này, có phải thấy nó đẹp đẹp hay hay nên mình nhét vào trong bài trình bày của mình hay không? Nếu có One Idea rõ ràng, Goal rõ ràng, cho dù bạn run quá mà quên mất thì cũng có thể áp Idea/Goal vào trong slide đó mà tiếp tục trình bày.

Điều đáng sợ thứ nhì là : đám đông bắt đầu … NGÁP. Mà ngáp thì có tính lan truyền cao. Không thể dừng được, thậm chí làm người trình bày cũng ngáp luôn. Đó là lúc bạn biết bộ phim của bạn nhàm chán, chẳng có thắt nút cũng chẳng có cởi nút.

Tới đây lại có một vấn đề khác. Tôi có thể thu hút sự chú ý ngay lập tức ngay khi bập vào câu chuyện bằng cách nói về một điều gì đó ngược tai. Ví dụ như mình đã làm bài trình bày để nói rằng ePi không hề có ai làm Product Manager trước những người đang muốn nghe câu chuyện của một PM. Nhưng mà Baomoi cũng không tệ, ắt hẳn các bạn ePi phải làm cái gì đó tựa tựa như PM chứ? Và người ta bắt đầu lắng nghe. Nhưng giữ được sự chú ý của người ta từ đầu tới cuối quả thực quá vất vả. Bí quyết ở đây là phải thắt một cái nút bự và tháo nút dần dần (bởi vì bạn không có đủ thời gian như một bộ phim dài 90 phút cho tới 180 phút để thắt nút – mở nút vài lần).

presentation's emotional rhythm

Vậy thì phải làm thế nào để thắt nút bự và cởi nút dần dần. Hãy xem kịch bản phim kinh điển của Takeshi Kitano với tên  “Samurai on a Toilet”:

(>_<)

(o_o)

(O_O)

(^_^)

Chỉ có 20 ký tự. Đầy đủ 4 phần. Bài trình bày của bạn có làm nổi được như kịch bản này không?

S-curve emotional arc

Bí quyết ở đây lại vẫn là việc thắt nút và cởi nút. Hãy dành ít thời gian cho việc giới thiệu bạn là ai, công ty bạn làm gì để tập trung vào việc nêu ra vấn đề, khiến người đối diện cảm thấy mình có chút bất an – ah, đây chính là vấn đề mình đang gặp phải. Sau đó hãy xuất hiện như một vị anh hùng để giải quyết vấn đề đó. Đương nhiên, hãy nhớ tới One Idea – một vấn đề trong một lần trình bày là quá đủ rồi!

Bởi vậy, mới nói trình bày trước đám đông rất là đáng sợ. Ông đạo diễn có thể trốn một góc để người ta xem phim, người ta chê phim của ổng chứ mình thì chường mặt ra đám đông để nói, đâu có trốn đi đâu được. Bởi vì nó đáng sợ, trước khi làm bài Presentation đừng bao giờ nghĩ tới việc mình sử dụng hình ảnh gì, màu sắc gì, theme gì. Hãy trả lời câu hỏi duy nhất “One Idea mình muốn khách hàng nhớ tới là gì”. Và tiếp tục vẽ ra kịch bản thắt nút cởi nút để khách hàng không NGÁP trong suốt 30 phút còn lại. Không dễ, không dễ chút nào :(

Note : các hình vẽ đều được lấy trong cuốn Presentation Secrets. Rất nên đọc!

26Jan : bổ sung thêm quả Seven steps to the perfect story :

Seven steps to the perfect story

post

Câu chuyện của The Fool (phần 2)

Justice - Tarot

The Fool tiếp tục đi tìm con đường mới, nguồn sinh lực mới, sự đam mê mới cho cuộc sống của mình. Ngồi một cách vô định ở giữa đường, anh chợt nhận thấy một người phụ nữ mù đang lắng nghe hai anh em tranh cãi về tài sản thừa kế. Họ muốn nhờ bà phân xử cho họ khi mà một người có tất cả mọi thứ còn người kia chẳng có tới một đồng cắc bạc.

Người phụ nữ lắng nghe và cuối cùng quyết định chia một nửa tài sản của người giàu dành cho người nghèo. The Fool cảm giác rằng mọi chuyện thế là yên ổn nhưng hóa ra không ai trong số hai anh em lại cảm thấy hài lòng. Người giàu thì đau xót vì bị mất một nửa gia tài còn người nghèo thì nghĩ rằng đáng nhẽ anh ta phải được toàn bộ gia tài chứ không phải chỉ là một nửa.

The Fool nói với bà cụ “Cụ đã phân xử hợp lý” sau khi hai anh em nhà kia đi mất. Cụ trả lời “Đúng vậy, người giàu sẽ bớt phung phí hơn khi họ chỉ còn một nửa gia tài trong khi người nghèo có đủ tiền mà anh ta cần. Dường như chẳng ai nhìn thấy điều này nhưng đây là quyết định tốt cho cả hai người.”

The Fool nghĩ về câu trả lời của cụ già và nhận ra rằng anh đã dành cuộc đời của mình chỉ cho những mục tiêu vật chất trong khi để cuộc sống tinh thần của mình xuống dốc. Đáng nhẽ anh cần dành một nửa thời gian và sức lực của mình cho cuộc sống tinh thần của bản thân nhưng lại không làm được. Đấy là lý do tại sao anh cảm thấy mình bị mất cân bằng. Cám ơn cụ già, anh bắt đầu bước đi tìm cách hồi phục lại sự cân bằng bên trong con người mình.

Hanged Man - Tarot

The Fool tìm tới một bóng cây, ngồi xuống 9 ngày 9 đêm không ăn không uống để suy nghĩ về bản thân. Mặt trăng, mặt trời, con người, gió, mưa, thú vật … đi qua anh trong tĩnh lặng. Sau ngày thứ chín, không hề biết tại sao, anh trèo lên cây và treo mình trên một cành cây lớn với tư thế đầu cắm xuống đất như một đứa trẻ. Tại thời điểm này, The Fool rũ bỏ toàn bộ mọi điều liên quan tới anh, anh là ai, anh biết gì, anh quan tâm tới điều gì  … rũ bỏ hết. Tiền trong túi anh rơi xuống đất và lúc này anh chỉ còn nhìn thấy nó giống như những miếng kim loại vô giá trị.

Dường như những gì anh biết về thế giới này đã thay đổi hoàn toàn. Tư thế treo ngược mình trên cây giúp anh có thể nhìn thấu được cả thế giới hiện tại lẫn thế giới tinh thần. Đây thực sự là khoảnh khắc kỳ diệu đối với The Fool.

Death - Tarot

Leo xuống và rời khỏi cây cổ thụ nơi anh treo mình, The Fool di chuyển chậm qua một cánh đồng bỏ hoang, trong đầu ngày càng rõ điều mình cần làm là gì. Từng đợt gió thổi lạnh lẽo qua cánh đồng hoang khiến The Fool có cảm giác mình trống rỗng, buồn bã và đã mất đi một điều gì đó cho dù anh biết rằng anh đã thông suốt hơn về mặt tinh thần.

Bỗng chợt từ xa xuất hiện một bộ xương khoác áo choàng đen cưỡi con ngựa trắng chạy lại. The Fool biết rằng đó là thần chết – The Death. Khi The Death dừng lại trước mặt, anh hỏi ông ta một cách hài hước “Tới lượt tôi rồi hả?”. Thần chết trả lời “Đúng, nói theo một cách nào đó là anh đã chết. Anh đã hy sinh thế giới cũ của anh, bản ngã cũ của anh. Mọi thứ đã kết thúc, đã chết!”

Nước mắt trào ra trên khuôn mặt của The Fool. “Xin lỗi, tôi không thể dừng lại được” – anh cảm thấy xấu hổ về những giọt nước mắt của mình.

Thần chết trả lời “Không có gì phải xin lỗi ở đây. Cái chết là điều tự nhiên và anh phải chấp nhận hy sinh cái cũ trước khi anh có được cái mới. Cành cây cần phải khô héo, phải chấp nhận sự rời bỏ của những chiếc lá cũ trước khi mang trên mình những chiếc lá tươi xanh khác vào mùa xuân tiếp theo.”

Nói rồi The Death bỏ đi. The Fool có cảm giác mình cơ thể của mình chỉ còn là một bộ xương khô và anh hiểu rằng sự biến đổi đã bắt đầu, bắt đầu với việc rũ bỏ hết tất cả những gì cũ kỹ để dành chỗ cho những thứ mới phát triển.

Temperance - Tarot

Dần dần hồi phục cảm giác, The Fool bắt đầu tự hỏi cuối cùng anh đã thực sự tìm thấy chỗ dựa tinh thần của mình hay chưa. Dường như những điều anh đang phải đối mặt đều tấn công anh từ cả hai phía : vật chất và tinh thần (The Justice), sự sống và cái chết (cái này sẽ dẫn tới cái kia – The Death). Liệu một người bình thường cứ phải từ bỏ thứ này để có được thứ kia hay sao?

Giữ trong mình câu hỏi này, The Fool chợt nhìn thấy một thiên thần có cánh đang đứng một chân chạm xuống suối, một chân để trên bờ. Tiến lại gần, anh thấy thiên thần đang cầm hai chiếc bình rất kỳ lạ, một bình trút lửa sang bình bên kia, một bình trút nước sang bình ngược lại. Điểm thú vị nhất là cả lửa và nước lại hòa quyện với nhau để trở thành một hợp chất hoàn toàn khác. The Fool thốt lên “Làm sao anh có thể làm được điều này? Trộn lẫn lửa và nước với nhau?”. Không chút ngập ngừng, thiên thần trả lời “À, quan trọng là anh có những chiếc bình chứa đúng và sử dụng đúng hợp chất thôi”.

The Fool quan sát và tiếp tục hỏi “Vậy điều này có thể đúng với mọi thứ trái ngược nhau không?” Thiên thần tiếp tục “Đương nhiên, mọi thứ trái ngược nhau như lửa và nước, đàn ông và đàn bà đều có thể trộn lại để tạo ra một thứ hợp nhất. Quan trọng là anh phải có niềm tin vào chuyện có thể trộn lẫn chúng với nhau mà thôi.”

Tới lúc này, The Fool bắt đầu hiểu rằng anh chính là người quyết định thế giới của anh, giữ hai nửa thế giới của mình, giữ sự sống/cái chết, giữ những gì liên quan tới vật chất/tinh thần và chỉ có anh mới là người có thể hợp nhất hai nửa trái ngược lại với nhau. Chỉ cần đúng liều lượng, đúng cách thức và giữ được niềm tin là sẽ làm được.

Devil - Tarot

The Fool đi tiếp tới chân của một ngọn núi đá màu đen thì gặp một quái vật nửa dê nửa người. Dưới chân hắn là những con người trần truồng bị xích khiến The Fool nghĩ tới : thức ăn, thức uống, tình dục, ma túy. Càng lại gần, The Fool lại càng cảm thấy những nhu cầu này trong con người anh trỗi dậy mạnh hơn.

“Tao cần phải từ bỏ tất cả những nhu cầu chết tiệt này!” Anh gầm lên với The Devil. The Fool biết rằng đây là bài kiểm tra khó khăn với niềm tin bên trong anh, là chỗ anh phải chứng tỏ rằng vật chất thông thường không thể đánh gục được mình.

The Devil trả lời lại câu nói đầy thách thức kia với ánh mắt tò mò “Tất cả những thứ anh thấy đều được tôi lôi ra từ trong chính con người anh. Những ham muốn này đâu phải là điều khiến anh phải sợ hãi, phải xấu hổ hay thậm chí phải từ chối như vậy? Nó có thể giúp anh trên con đường của mình cơ mà?”

The Fool chỉ tay đầy giận dữ vào những người đàn ông và đàn bà trần truồng đang bị xích dưới chân The Devil “Chẳng phải họ đang là nô lệ cho thế giới vật chất đầy cám dỗ hay sao?”. The Devil lắc đầu và nói “Hãy nhìn kỹ đi, hãy nhìn kỹ đi!”

The Fool tiến lại gần và nhận ra sợi xích trên tay những người đàn ông/đàn bà kia đều rất lỏng lẻo, không có khóa và thực ra họ có thể dễ dàng thoát khỏi chúng bất cứ lúc nào. “Họ có thể tự do nếu họ muốn. Thế nhưng, họ ở lại đây bởi họ muốn được ràng buộc, muốn được điều khiển bởi ham muốn bên trong của mình. Nếu anh nhìn lên đỉnh núi, anh sẽ thấy hàng loạt người đang cố gắng trèo lên đó, trèo qua đầu nhau để lên được nơi cao nhất chỉ đơn giản bởi họ muốn thế.”

The Fool nhận ra mình đã đánh giá nhầm The Devil. Đây không phải là một con quỷ như anh nghĩ. Anh học được rằng mọi quyền năng đều có thể mang lại cho người ta sự sợ hãi, sự đau khổ, nguy hiểm … nhưng cũng là chìa khóa mang lại tự do và sự siêu nghiệm.

Tower - Tarot

Rời khỏi ngọn núi đen tối nơi The Devil trú ngụ, The Fool gặp một tòa tháp (The Tower) cao, đẹp, hoành tráng rất quen thuộc. Anh nhớ lại chính mình đã giúp mọi người xây nên tòa tháp này và đã được mọi người nhìn nhận tài năng của mình thông qua công trình này. Bên trong tòa tháp, những con người đam mê quyền lực vẫn đang sống, đang chiến đấu, đang huyễn hoặc mình.

Nhìn lại tòa tháp, The Fool cảm thấy cứ như mình đã rời bỏ được những thứ cũ kỹ để đi tìm hành trình tâm linh. Tuy vậy, thực tế anh biết rằng anh chưa làm được điều này. Anh vẫn đang nhìn thấy bản thân mình, giống như tòa tháp, như những người bên trong đó, cô đơn và đầy quyền lực. Thực ra, anh chẳng là gì cả.

Cảm thấy shock với nhìn nhận này, anh hét lên một tiếng. Cùng lúc với tiếng hét của anh, một tia chớp sáng chói từ trên trời cao đánh thẳng vào tòa tháp và làm cho tất cả cư dân trong tòa tháp không thể sang giàu nghèo hèn đều rơi khỏi tòa tháp xuống hồ nước phía dưới.

Lúc này, tòa tháp sụp xuống. The Fool cũng cảm nhận được sự sợ hãi, sự thiếu tin tưởng mà mình vừa trải qua. Nhưng đồng thời, con mắt bên trong của anh đã mở ra rõ hơn. Anh đã học cách thay đổi, hy sinh (The Hanged Man), học cách chấp nhận (The Death), học cách kiểm soát (The Temperance), học về quyền lực (The Devil). Nhưng giây phút này, anh đã làm được khó nhất : tự phá hủy những điều mình đã lừa dối/huyễn hoặc bản thân mình. Những gì còn lại sẽ là nền tảng để xây dựng lại bản thân.

Star Tarot

Trên nền nhà ảm đạm nơi mà The Tower vừa sụp đổ, The Fool ngồi xuống, trong lòng đầy trống rỗng. Anh đã từng hy vọng mình sẽ tìm thấy hướng đi mới trong cuộc sống tinh thần rồi lại nhận ra tất cả mọi thứ trong cuộc sống của anh đều là sự lừa dối. Anh ngước mắt lên trời ước rằng ở đâu đó sẽ có người chỉ cho anh biết mình cần phải làm gì tiếp. Thế rồi, anh nhìn thấy ở bên cạnh mình có một cô gái đẹp với hai vại nước. The Fool quan sát và thấy cô gái một tay đổ nước chứa đầy ánh sao vào bể nước, một tay đổ bình còn lại xuống đất.

“Cô đang làm gì vậy?”. Cô gái quay lại khi nghe The Fool hỏi, mắt sáng lên như những vì sao lấp lánh trong đêm. “Tôi đang đổ đầy lại bể nước, phòng ai đó khi khát tới uống. Tôi cũng đang tưới nước cho trái đất để cây cối mọc lên, đơm hoa kết trái dành cho những ai đang đói. Anh lại đây và hãy ăn uống đi”.

The Fool ngắt một vài trái cây và quỳ xuống cạnh cô gái rồi uống nước từ bể. Nước trong bể có vị rất tuyệt vời, giống như ánh sao được cô lỏng lại vậy. Hoa quả cũng thơm tho dễ chịu, chúng làm anh bình tâm trở lại. Anh nói với cô gái về những vì sao “Chúng đẹp quá, nhưng xa quá!”

Cô gái đồng ý “Vâng, cũng giống như tương lai vậy. Lạnh lẽo và xa xôi. Nhưng miễn là anh giữ nó trong tim, nó có thể giúp anh đi tới đích cho dù xa bao nhiêu”. Nói rồi, cô gái chợt dần biến mất chỉ còn lại chút tia sáng yếu ớt đã từng ở trên giữa trán của cô. Một giọng nói xa thăm thẳm vọng lại “Hãy đi theo những vì sao của anh và hãy giữ hy vọng”

The Fool hít một hơi thật dài rồi đứng dậy. Đêm khuya thật lạnh, quang cảnh ở đây cũng thật điêu tàn. Thế nhưng, lần đầu tiên trong đời anh đã có một ngôi sao dẫn đường.

Moon - Tarot

Đi theo ngôi sao dẫn đường, The Fool tiếp tục cất bước trên đường dài giữa đêm khuya. Trăng rằm bắt đầu tỏa sáng trên con đường của anh, làm lu mờ ngôi sao dẫn đường và khiến anh lại có cảm giác lạc lối trở lại. Anh đi qua hai chiếc cột đá trông rất cổ và lạ lùng. Bất chợt, khi bước qua hai chiếc cột như chiếc cổng đá này, anh thấy mình đã bước vào một thế giợi khác. Anh nhớ lại lần gặp The High Priestess, anh đã thấy lời gợi ý về vùng đất tối ở phía sau ghế ngồi của bà. Khi treo mình trên cây, anh cũng thấy mình đang ở giữa thế giới hiện tại và thế giới này. Và bây giờ, anh đã ở vùng đất tối đó.

Đó là vùng đất mà các nghệ sỹ, các nhà thơ, những người viết nhạc, viết văn đều đã biết tới, vùng đất với những quy luật khác hẳn với quy luật của cuộc sống thông thường. Những sinh vật kỳ dị tưởng chừng chỉ có trong những cơn ác mộng thời trẻ hay trong truyện cổ tích hiện ra trong bóng tối, mắt rực sáng.

Con đường The Fool bước đi bây giờ hướng tới một con sông. The Fool nhìn thấy một con thuyền nhỏ bên bờ sông. Anh nhận ra mình có hai sự lựa chọn, một là cứ ở đây với sự ảo tưởng, hai là bước lên thuyền, tự tin đi tiếp. Ảo ảnh của The Moon sẽ còn kéo dài nhưng ít nhất con thuyền cũng sẽ giúp anh thoát được khỏi vùng đất tối tăm này.

Đương nhiên, vùng đất tối với phép màu của The Moon đã mang cảm hứng sáng tạo cho nhà văn, nhà thơ, những thiên tài. Thế nhưng, The Fool tự tin bước lên thuyền đi tiếp.

Sun - Tarot

The Fool tỉnh giấc sau một chuyến đi dài giữa đêm tối. Anh thấy mình nằm trên thuyền giữa một hồ nước rộng thanh bình. Xung quanh hồ nước là những mảnh vườn chứa đầy hoa các loại. Bước lên bờ, anh thấy mặt trời đã lên trên đỉnh đầu. Dưới bầu trời trong xanh, nụ cười đằng xa của một đứa bé khiến anh chú ý. Chú bé dễ thương đó đang cưỡi một con ngựa trắng nhỏ tiến lại gần anh.

Chú bé nói “Chú hãy lại đây mà nhìn này”. The Fool bước lại gần nằm tay chú bé và nhìn thấy từng thứ nhỏ nhỏ dễ thương trong vườn như là những chú bọ rùa chấm đỏ đang bò trên hoa hướng dương trong vườn. Chú bé hỏi The Fool những câu mà bất cứ đứa trẻ nào cũng hỏi, rất cơ bản nhưng rất khó trả lời, ví dụ như “Tại sao trời lại xanh?” Rồi chú hát và chơi cùng The Fool.

Trong giây phút này, The Fool thấy mình đang mỉm cười đầy rực rỡ, sáng hơn, vui vẻ hơn rất nhiều những nụ cười buồn ở trong quá khứ. Trải qua rất nhiều chuyện, The Fool chưa từng thấy mình có hạnh phúc đơn giản và thuần khiết như thế. Cậu bé đã giúp The Fool nhìn thấy thế giới theo một cách mới mẻ mà anh chưa từng biết.

“Con là ai?” Cuối cùng The Fool cũng hỏi chú bé. Chú bé mỉm cười, tỏa sáng, tỏa sáng dần rồi tan biến ra như ánh mặt trời. “Con chính là chú.” Giọng của chú bé vang vọng cả khu vườn “Là con người mới của chú”. Và The Fool biết rằng mình đã gặp ánh sáng từ bên trong của mình.

Judgment - Tarot

Khi The Fool rời khu vườn nói trên, anh cảm giác mình đã đi gần tới cuối cuộc hành trình của mình và sẵn sàng cho những bước cuối cùng. Thế nhưng, có điều gì đó giữ anh lại. Ngước mắt nhìn lên, anh hy vọng sẽ thấy được sự hướng dẫn từ The Sun nhưng trái lại, anh lại thấy một thiên thần đẹp nhưng không hề hiền dịu đang ở trên đầu mình.

“Anh nghĩ đúng, anh chỉ còn một bước nữa là hoàn thành chuyến đi của mình. Thế nhưng, anh không thể bước tiếp nếu không rũ bỏ quá khứ của mình” – thiên thần nói với The Fool. Anh phản ứng một cách ngạc nhiên “Tôi tưởng tôi đã rũ bỏ hết chúng rồi cơ mà?”

“Trên thực tế, chẳng có cách nào để rũ bỏ quá khứ cả. Mỗi bước chân của anh sẽ làm giầy của anh mòn đi một chút, đồng thời cũng ảnh hưởng tới việc bước chân tiếp theo của anh sẽ bước ra sao. Quá khứ của anh luôn thể hiện trong bước chân ở tương lai, anh không thể trốn quá khứ, không thể tự lừa dối mình về quá khứ. Anh chỉ có thể thỏa hiệp với chúng và tìm cách sống chung với chúng tốt hơn, sẵn sàng chưa?”

Thiên thần đưa cho The Fool một chiếc kèn trumpet nhỏ. The Fool cảm thấy hơi có chút ngại ngần nhưng anh biết thiên thần đã đúng. Có khá nhiều ký ức khiến anh cảm giác tội lỗi, giận dữ, xấu hổ với bản thân mình. Anh biết mình phải chấp nhận, phải đối mặt với những ký ức này nếu muốn bước tới bước cuối cùng của cuộc hành trình.

Anh thổi chiếc kèn trumpet nhỏ của mình và mặt đất bắt đầu nứt ra. Ở dưới chân của anh, những ký ức mà anh tự hào, những ký ức mà anh cảm thấy xấu hổ cứ lần lượt bay lên trước mặt. Lần đầu tiên, anh đối mặt với chúng và không còn cảm giác sợ hãi chúng, không còn cảm giác những ký ức này có thể đè nặng lên con người anh nữa. Đổi lại, anh cũng cảm giác rằng chính những ký ức đen tối này cũng đang tha thứ cho anh. Khi anh nhìn chúng rõ hơn, thấu hiểu chúng hơn, chúng lần lượt bay lên trời và biến mất. Mặc dù chúng là của anh, là những quá khứ không thể chối bỏ được thì bây giờ chúng không còn bất cứ quyền lực nào đối với anh nữa. Anh đã hoàn toàn tự do và sống cho hiện tại, không phải vì quá khứ.

The World - Tarot

The Fool bước đi tiếp để tìm tới điểm cuối cùng trong cuộc hành trình và thật ngạc nhiên, anh nhận thấy mình đang ở ngay mỏm đá nơi anh bắt đầu cuộc hành trình – nơi anh quá trẻ và quá ngây thơ để biết rằng anh sẽ phải đi đâu. Nhưng giờ đây, anh cảm thấy vị trị của mình rất khác. Anh đã tách biệt được thân thể và suy nghĩ, đã học được nhiều bài học cho mình.

Với nụ cười trên môi, The Fool bước ra khỏi mỏm đá và … bay lên. Cao hơn và cao hơn, cho tới khi nhìn thấy được cả thế giới ở dưới chân của mình. Ở đó, anh nhảy múa với những vì sao, với mặt trăng, mặt trời, với cả vũ trụ. Kết thúc tại điểm mình bắt đầu, để bắt đầu lại một cuộc sống mới.