1. Đây là tiêu đề của chương I, phần 1 trong cuốn “Kinh tế học & Sex” của Steve E.Landsburg (tác giả của cuốn Ăn trưa với nhà kinh tế). Cuốn này mua khi lang thang ở Hà Nội, rồi cũng lười quá chưa đọc được. Mới đọc xong chương I, phần 1 vì thấy tiêu đề hấp dẫn

Chương này, tác giả đưa ra tình huống như sau :

Anh A, một người tương đối truyền thống thích chị B. Anh A do là người truyền thống nên cũng không có nhiều kinh nghiệm trong việc đưa các chị về nhà. Lần này là dịp may hiếm có, chị B cũng tương đối thích anh A và thứ 7 tuần này, sau bữa tiệc của công ty, anh A quyết định sẽ mời chị B về nhà để tiếp tục “hàn huyên”. (để phù hợp với văn hóa và lối sống lành mạnh, xin chú ý ở đây là hai anh chị còn đang chưa có vợ/chồng và người yêu).

Thế nhưng, trên đường đi tới bữa tiệc của công ty, anh A đọc thấy một loạt thông tin quảng bá về tác hại của việc “hàn huyên” quá mức, về tình dục an toàn, một vợ một chồng (trong khi anh này còn chưa có vợ). Tình hình là thiên thần truyền thống trong con người anh A lại rỉ tai anh A nói rằng, thôi, tiệc tùng xong cười với chị B cái là ok rồi, đừng có đi tiếp. Anh A nghe ngay, vì anh vốn là người truyền thống.

Kết cục, chị B bị anh C, một chàng trai Don Juan làm cho đối tác của công ty dụ khị về nhà anh C “hàn huyên”. Thế rồi, vài tháng sau trong đợt kiểm tra sức khỏe, chị B mới ngã ngửa ra là đã bị dính STD (hoặc tệ hơn là AIDS) từ anh C.

Kết luận của chương này là việc tuyên truyền tình dục an toàn đáng nhẽ ra phải làm cho xã hội tốt lên, thì lại ngăn cản anh A đến hàn huyên với chị B và cuối cùng là để chị B mang bệnh. Đây là một kết luận có thể gây ra nhiều tranh cãi (nó không đại diện cho số đông, nó phủ định kết quả cố gắng trong việc tuyên truyền…) nhưng không thể nói rằng nó không đúng trong nhiều trường hợp. Anh A, chị B, anh C đều có rất nhiều trên thế giới này. Giải pháp cho vấn đề này được tác giả đưa ra là chiếc bao cao su miễn phí. Nó giúp anh A xóa đi sự sợ hãi truyền thống của mình, giúp cho anh C bớt đi lợi thế của mình, giúp chị B không bị mắc bệnh, giúp xã hội ngày càng đẩy lùi bệnh tật.

2.Rohit có viết một bài về bàn phím Drovak, một case study tiêu biểu trong việc cái lợi hơn chưa chắc đã là cái mọi người cần. Nếu mọi người chưa biết thì bàn phím QWERTY phổ thông hiện nay được phát minh ra để làm chậm tốc độ đánh máy đi do tại thời điểm phát minh ra bàn phím này (năm 1867), nếu mọi người đánh máy nhanh quá thì các phím trên máy chữ có thể bị kẹt vào với nhau. Thời điểm năm 1867 đã qua đi quá lâu rồi, bàn phím Drovak cũng giải quyết được nhiều thứ hơn bàn phím QWERTY (ví dụ như có thể đánh được hơn 400 từ phổ thông nhất trong tiếng Anh bằng bàn phím Drovak chỉ cần dùng một hàng phím giữa…). Thế nhưng, bàn phím QWERTY vẫn cứ được ưa chuộng, vẫn cứ được Blackberry, Nokia và một loạt các hãng khác tự hào khi gắn lên bàn phím điện thoại của mình tới tận năm 2011 này.

Bài học ở đây thì có rất nhiều (nhưng chả biết áp dụng được ở đâu như thế nào). Tỷ như việc có nhiều sự thay đổi quá nhanh xảy ra (từ việc không có bàn phím -> có bàn phím, có bàn phím -> có bàn phím nhanh hơn) khiến người ta không trân trọng nó như trong lần đầu tiên nữa. Tỷ như việc phá vỡ được thói quen cố hữu của người sử dụng còn khó hơn cả việc phát minh ra các ứng dụng mới. Tỷ như rào cản trong việc triển khai và giáo dục cho người sử dụng về hệ thống mới …

Thế nhưng, ví dụ như ở Việt Nam thì việc ở ngoài miền Bắc dùng kiểu gõ Telex, ở miền Nam dùng kiểu gõ VNI thì có thể lại thay đổi được theo thời gian khi có sự thống nhất về bộ gõ, về font chữ và về việc nhà nước quyết định phải sử dụng bằng được Unicode. Case này không thể so sánh trực tiếp với Drovak và QWERTY được do lực lượng sử dụng bộ gõ tiếng Việt ở hai bên là khá cân bằng nhau nên mới tồn tại song song với nhau được. Ở kia, chỉ có mỗi giáo sư Drovak và cộng sự của ông là nhận ra sự tiên tiến của bàn phím kiểu mới mà thôi.

3.Giáo sư Drovak đóng vai trò là anh A, chị B hay anh C? Cộng đồng người sử dụng đóng vai trò là anh A, chị B hay anh C? Cái bao cao su miễn phí ở trong trường hợp số 2 nếu có là gì?

Câu hỏi Tại sao con gà băng qua đường luôn có một câu trả lời đúng nhất là tại vì nó có lợi ích ở bên kia đường. Ai cũng làm vì lợi ích của bản thân mình hết (Anh A có đủ dũng khí để hàn huyên với chị B nếu có bao cao su cũng bởi vì anh A thấy lợi ích của anh A, vừa được hàn huyên mà lại không bị nhiễm STD – nếu chị B bị).

Để tung ra một dịch vụ mới thay thế cho các dịch vụ cũ đã tồn tại chứ không phải một dịch vụ mới hẳn, có lẽ từ nay ngoài việc tin vào hoa hồng, mình sẽ tin cả vào bao cao su nữa  (kết luận trớt quớt quá phải không , mà hết giờ dành cho blog rồi, để suy nghĩ thêm rồi viết tiếp )