Giờ tạm gọi là có hai tiêu chí khi mua sách. Mỏng (161 trang, vì bắt đầu thiếu kiên nhẫn) và lời giới thiệu, chắc bắt đầu chuộng hình thức (…Trong một thế giới mà thời gian là một đường tròn, con người cuốn theo vòng quay cứ lặp lại mãi của thử thách và vinh quang…ở một thế giới khác, đàn ông và đàn bà cố gắng bắt lấy thời gian đang vụt đến như một con chim sơn ca trong cái nắp bình thủy tinh…trong một thế giới khác nữa, không còn thời gian, chỉ là những khoảnh khắc hóa đá…)

Có nhiều suy nghĩ khá hay của tác giả. Như là nếu không có tương lai thì sao, nếu không có quá khứ thì sao, nếu cuộc sống của con người chỉ tồn tại trong đúng một ngày thì sao, nếu ngày mai thế giới tan biến thì sao…

Cũng chẳng có gì nhiều để nói, chẳng muốn so sánh những gì trong sách với cs của bản thân mình hay của ai khác, chỉ muốn lật lại quyển sách ra một cách ngẫu nhiên và chép lại một vài dòng trong trang sách ngẫu nhiên đó. Lật ra đúng phần nói về nếu thời gian chạy theo chiều ngược lại.

“…Một người đàn ông đứng bên huyệt của bạn mình, rải một nắm đất lên áo quan, cảm thấy mưa lạnh tháng Tư rơi trên mặt. Nhưng ông không khóc. Ông hướng về tương lai, nghĩ tới cái ngày mà hai lá phổi của bạn ông sẽ khỏe lại, cái ngày mà bạn ông không nằm liệt giường nữa, mà cười đùa, cái ngày hai người sẽ cùng uống bia, đi thuyền buồm và trò chuyện cùng nhau. Ông không khóc. Ông nôn nóng chờ đợi một ngày nhất định trong tương lai, cái ngày mà ông nhớ rằng hai người ngồi ăn bánh mì bơ tại một cái bàn thấp, đơn giản và ông sẽ nói về nỗi lo mình sẽ già và không được thương mến, bạn ông sẽ gật đầu thông cảm và mưa sẽ rơi trên kính cửa sổ…”

O Zahir

One day a renowned author discovers that his wife, a war correspondent, has disappeared, leaving no trace. Though time brings more success and new love, he remains mystified – and increasingly fascinated – by her absence. Was she kidnapped, blackmailed, or simply bored with their marriage? The unrest she causes is as strong as the attraction she exerts.

His search for her – and for the truth of his own life – takes him from France to Spain, Croatia and, eventually, the bleakly beautiful landscape of Central Asia. More than that, it takes him from the safety of his world to a totally unknown path, searching for a new understanding of the nature of love and the power of destiny.

With The Zahir, Paulo Coelho demonstrates not just his powerful and captivating storytelling, but also his extraordinary insight into what it is to be a human being in a world full of possibility.

http://www.paulocoelho.com/ozahir/livro/viet/zahir.pdf

——————————————————————————————————————–

Paste phần Plot của sách. Đây có lẽ là một cuốn sách nên đọc (vì có nhiều thứ trong đó) nhưng không phải lúc này (vì đọc xong lại thôi thúc tôi phải ngồi lảm nhảm một lúc trong lúc một mắt tạm thời nhắm – vì không nên mở – ). Dù sao cũng đã đọc được 2/3 và tạm thời cho rằng thế là đã đọc xong vào lúc này.

Một cuốn sách cũng giống như một người bạn, ồ mà nói là một người tình thì cũng chả sai. Lúc này lúc kia ta yêu họ đến phát điên phát cuồng, rồi thì lúc này lúc kia ta lại yêu đến phát điên phát cuồng…người khác chứ không phải họ nữa. Rồi đôi lúc, ta thấy rất ổn và hạnh phúc khi chỉ cần biết khoảng 2/3 những điều cần biết  về người tình của ta là đủ. Quá là thừa. Quá là không hay. Không hay là sẽ đóng sách lại vứt lên giá.

Nếu bạn hy vọng rằng tôi sẽ review cuốn sách thì đừng nên đọc tiếp. Vì tôi không hề có talent trong lĩnh vực này, hơn nữa cái thôi thúc tôi viết chỉ là vì một câu trong cuốn sách đó. Giờ thì mama tôi đã đang đọc nó, vì vậy chả muốn cầm lại để trích câu đó ra. Đại loại rằng thì là mà chữ cứ tự nhiên phun ra chứ không phải người ta cố gằng viết ra như thế. Cố rồi là lại hỏng.

Hôm trước có được chị H.Y comment trong cái blog nói về gà vịt và con đường của mình. Đường ở dưới chân. Đó là một câu khá nổi tiếng (trong cái thế giới mà mình biết).

Thế dưng, là một người có nghiên cứu khoa học (theo kiểu ngồi đáy giếng), tôi tự cho phép mình cái quyền nên nghi ngờ tất cả mọi thứ gọi là chân lý nếu có thể được. Nếu một ngày nào đó mình tin tất cả mọi thứ thì thật là… Quay trở lại với chủ đề con đường ở đâu. Con đường dưới chân có thật là con đường mình lựa chọn không ? Sự lựa chọn đấy liệu có đúng trong suốt quãng đường mình đi không. Có lẽ con đường ở trong đầu, ở trong suy nghĩ của mỗi người nhiều hơn là ở dưới chân họ.

Tôi thích cái cách người phụ nữ mất tích trong câu truyện (truyện – văn viết) đã yêu cầu người đàn ông làm ngay lúc đầu. Hãy đi đi, tự đi lấy, và cuối con đường trải nghiệm – là một cái đích đã được họ quy ước rõ ràng – người phụ nữ sẽ xuất hiện. Anh ta lúc đó có thể bỏ cô ta nếu muốn – nhưng hãy đi đi đã. Đi để phá bỏ con đường nhàm chán mà họ đang vẽ cho cuộc tình của họ. Ngày này sự nhàm chán có lẽ là điều thú vị nhất được phơi bày ngay ở nơi công cộng. Trong quán cafe, trong cuộc buôn chuyện, trong những đoạn văn trên báo, những bức ảnh đoạt giải, thậm chí ở trên giường, sự nhàm chán – làm thành thục những công việc lặp đi lặp lại – cứ len vào giữa hai người, trở thành bạn đồng hành trên mọi con đường mà người ta vẽ ra.

O Zahir, nỗi ám ảnh. Người đàn ông đó ám ảnh cái gì nhỉ ? Bạn cứ đọc đi rồi biết. Tôi đã nói là không review mà. Ai cũng có nỗi ám ảnh của mình. Cuốn sách đó làm nỗi ám ảnh của tôi nhúc nhích một chút. Một chút là nhiều rồi đấy. Có những con người không làm cho nó nhúc nhích được tí nào cơ. Những con người bao gồm cả tôi.

Mikhailin, một nhân vật trong câu chuyện tổ chức vào tối một ngày nhất định trong tuần cuộc nói chuyện cởi mở – phơi bày con người – con đường – sự thất tình của mọi người. Họ được thoải mái nói, được đồng cảm, được đổi câu chuyện của mình lấy sự sẻ chia và câu chuyện của người khác. Họ nói, và họ thoát ra khỏi câu chuyện đó, họ chưa chắc thoát khỏi nỗi ám ảnh, nhưng họ đánh thức sự tranh đấu trong bản thân con người họ với nó – ám ảnh.

Có những lúc tôi không muốn bộc lộ bất cứ một thứ gì liên quan đến mình. Phần nhiều là tôi không có gì để bộc lộ, phần ít là cho dù tôi không có gì, tôi vẫn sợ rằng người ta sẽ biết cái sự đó – tôi không có gì. Giữ cái sự không có gì cho mình như một phần ra vẻ bí ẩn, một trick xưa như những lối mòn – nhàm chán của loài người.

Ơ hờ, mắt kia cũng nhắm nốt rồi. Thôi thì cứ gõ nốt mấy dòng rồi đi ngủ. Ngày hôm qua, buổi sáng, tôi có nói chuyện với một cô bé người quen. Cô bé có cá tính và bướng – hay gì cái sự bướng – nói rằng mình sẽ không quay lại để hoàn thành nốt cái bằng đại học sắp xong vì trưởng khoa của cô bé rất chán. Từ lâu rồi, tôi nhận ra rằng thật khó để có thể thay đổi bất cứ được ai, và đừng nên nghĩ rằng mình là siêu nhân để làm cái trò dại dột đấy, thế nên đã chỉ dùng phương thức cũ xì – đánh vào tình thương – để nói với cô bé “Này, mua một cái bánh mỳ cho một em bé đang đói, tốt hơn là tranh đấu với một sự ngu dốt, mà mình biết rằng không thay đổi được nó, cái bằng, sẽ là phương tiện tạo cho mình cơ hội dễ dàng để mua được cái bánh mỳ đó”.

Này, cô kia, tôi rất buồn ngủ và không hề hứng thú để bàn tới sự giáo dục hay ho như truyện cười Thổ, cũng không có ước vọng làm siêu nhân để thay đổi cô, càng không thích “lạm bàn” về cái sự yêu bằng hơn bản thân của đồng bào chúng ta, chỉ là, hãy để sự trải nghiệm của mình, có ích.

Còn mình, lại bật quạt, bật nhạc ru ngủ, đang là Hayley Westenra, và đi ngủ, mơ về cái hôm nay đã nhúc nhích.

Bỏ qua 0, bắt đầu là 1 thì ngay sau đó là 2 và 3 là cặp số nguyên tố duy nhất có thể đứng cạnh nhau (mà khoảng cách chỉ là 1). Càng lớn, chúng càng khó đứng cạnh nhau hơn.
———————
Một cuốn sách đến từ nước Ý nhưng không mang cái nắng của Địa Trung Hải, cái cuồng nhiệt của những con người đến từ Nam Âu mà trái lại là những mẩu chuyện ngắn đặt cạnh nhau, so le nhau như những số nguyên tố bạn.

Con người sinh ra, không ai chọn cho mình sự cô đơn mà có lẽ sự cô đơn chọn con người. Cũng như những số nguyên tố chỉ chia hết cho chính nó và số 1, sự cô đơn giống như số 1 đặt ngay sát cặp số nguyên tố đầu tiên và duy nhất đứng cạnh nhau, số 2 và số 3. Những con người này xuất phát từ những nơi khác nhau, có duyên đứng cạnh nhau nhưng rồi chỉ có thể làm bạn với chính mình và số 1 – sự cô đơn. Khi chỉ làm bạn với một điều mà ai cũng có, ai cũng có thể là bạn, có nghĩa rằng bạn sẽ chẳng làm bạn được với ai ngoài bản thân mình.
———————
Những số phận cứ so le nhau, có thể gặp nhau ở cuối cùng câu truyện – sự vô cùng và rồi lại chia tay nhau, chấp nhận một cách thoải mái sự cô đơn của mình. “Nỗi cô đơn của các số nguyên tố” dường như không phải là câu chuyện của sự cô đơn mà là câu chuyện của những người đã không được người thân ôm ấp mình từ thời thơ ấu, những người được sự cô đơn chia rẽ để lựa chọn. Thích Nhất Hạnh đã nói rằng khi giận, hãy tự ôm ấp lấy bản thân mình đang giận dữ, ôm lấy nỗi giận của mình để nhận biết nó, để bình tĩnh mà đối mặt với nó. Những người cô đơn, chắc hẳn cũng là những người không biết tự ôm lấy mình.

Mua hàng (điều hoà, trả tiền ngay tại Nguyễn Kim) sáng ngày thứ 7, 6/4/2013, mà là Nguyễn Kim Q1, trung tâm TPHCM (nơi có dịch vụ tốt nhất ở VN!)

Trên phiếu hẹn 9h-10h sáng 7/4/2013 tới lắp.

Chiều không tới lắp, không gọi điện thông báo bất cứ câu nào. Mình phải gọi điện lại thì mới thông báo là không tới lắp được.

Thứ 2, thề sống thề chết 5h chiều sẽ đến lắp, 5h chiều không tới không gọi, mình phải gọi điện lại.

Thứ 3, thề sống thề chết 5h chiều sẽ đến lắp tiếp, 5h chiều lại không tới.

Thứ 4, thề sống thề chết lần này trước khi đến sẽ gọi điện, 5h chiều … tới thật. Nhưng là quẳng uỵch cục điều hoà xuống rồi bảo em chỉ mang tới thôi, người khác tới lắp, sáng mai anh nhé.

Mình là người đi làm, cũng là người lao động như các anh, sáng mai là sáng thứ 5 mình ở nhà kiểu gì để các anh Nguyễn Kim siêu phàm tới lắp hả các anh? Mình mà ở nhà thì ai trả lương cho mình để mua hàng tiếp ở chỗ các anh? Ba ngày liền mình đã phải về sớm để chờ các anh tới vào lúc 5h chiều rồi.

Gọi điện lên tổng đài, trả lời vòng quanh, redirect tới một số máy không bao giờ nghe máy.

Dại một lần thôi, lần sau đừng hòng mình mua đồ ở Nguyễn Kim nữa nhé!

Bà con ở VN xài iPhone ngày càng turn on chức năng tạo nút Home ảo trên iPhone/iPod vì sợ nút Home thật bị hỏng, calibrate lại rất mệt mỏi.

(bài viết cho Techdaily mà lâu quá không thấy được đăng, chắc ko hợp tone, lôi về blog nhà đăng vậy được đăng rồi ^^)

Cuộc sống luôn có những câu chuyện dài mà ngay cả những người trong cuộc cũng chỉ nhìn thấy một phần của câu chuyện.

Những ai chưa từng mở một cửa hàng nào chắc chắn sẽ có một ngày mơ ước mình sở hữu một quán cà phê nho nhỏ dọc bờ sông, một quán cà phê chỉ có vài chiếc ghế xinh xinh, vài bức tranh nho nhỏ và bán những tách cà phê thơm nức cho những cô tình nhân be bé đi với những ông già bụng to to… (xin lỗi, với những chàng trai mạnh mẽ thì hợp hơn) Kinh khủng hơn nữa, giống như cặp vợ chồng trong bài blog mang tên “Bitter Brew” thì không những mơ ước, họ còn đơn giản suy nghĩ rằng một ngày nào đó họ sẽ làm tốt hơn tất cả những quán cà phê mà họ đã đi qua, chỉ bởi vì họ đủ lãng mạn và họ yêu cà phê.

Cho tới khi thực sự mở quán cà phê và đứng ở trên vị trí của người chủ quán, họ mới bắt đầu thấm vị đắng của cà phê. Thiếu kinh nghiệm kinh doanh, thừa sự lãng mạn, họ nhanh chóng biết công việc bán cà phê mệt mỏi và nhàm chán như thế nào. Chỉ sau 4 tháng, cả hai dẫn nhau trong một điệu valse xoay tới cánh cửa của lá đơn ly hôn đã suýt nữa thì dẫn nhau ra tòa ly hôn (nguyên gốc : generally waltzed on the edge of divorce).

Chuyện ở bển đau lòng là vậy, quay lại với Việt Nam thì sao. Trong 3 tháng gần đây tôi mới bắt đầu biết tới một nghề là nghề bấm thang máy trong giờ cao điểm. Thang máy trong giờ cao điểm chật ních người, chật ních mùi thơm (nghĩa đen, đôi khi nồng nặc) buổi sáng và chật ních mùi của cơ thể (đậm đặc như cà phê chồn nếu gặp bạn nào đó hôi nách) vào cuối ngày.

Ai nói rằng người bấm thang máy có chút đam mê nào với công việc của họ? Bạn tìm đâu ra đam mê khi bạn còn đang bận tìm không khí để thở? Thế nhưng họ vẫn cần mẫn làm việc và tôi thực sự khâm phục họ.

Cách đây 5 năm, trong một quán bia Tiệp ở HN, tôi đã từng giật bắn mình khi đang thực hiện việc “xả nước cứu thân” trong toilet thì có một anh phục vụ bất ngờ tiến sát lại sau lưng … và đấm lưng cho mình. Chả là cửa hàng bia muốn tặng khách hàng một dịch vụ miễn phí mới : massage trong toilet khi đang đi …

Ai nói rằng người massage cho tôi thực sự có đam mê với công việc của họ? Với những người đang say xỉn như tôi hoặc những người có thể say xỉn hơn tôi (tới mức xả nước không đúng lỗ?)

Thế nhưng họ vẫn làm tốt công việc của mình, đôi khi là rất tốt!

Trên thực tế, biến một sở thích của mình trở thành một công việc có thể là cách dễ nhất và nhanh nhất để giết chết cả sở thích lẫn công việc đó. Trên thực tế, yêu thích việc đọc sách có thể được coi là yêu thích việc lật trang sách, biết những thông tin mới, hoặc cũng có thể là yêu thích việc ngồi yên trong một quán cà phê suy ngẫm điều gì đó. Tuyệt nhiên, yêu thích việc đọc sách không đồng nghĩa với việc mở được một cửa hàng bán sách hay quán cà phê sách.

Nếu yêu thích âm nhạc và mong muốn có một ngày được biểu diễn trước đám đông để kiếm tiền, xin hãy một lần quan sát thật kỹ các nhạc công đang chơi nhạc trong một quán ăn đầy mùi dầu mỡ và ồn ào tới ong đầu. Nếu yêu thích chụp ảnh và nghĩ rằng mình sẽ kiếm tiền được nhờ việc này, xin hãy một lần quan sát thật kỹ người chụp ảnh chứng minh thư với cùng một khuôn hình, cùng một khung cảnh, ngày này qua ngày khác.

Ai làm startup cũng nhận được lời khuyên :  hãy theo đuổi đam mê của mình tới cùng. Ai làm startup cũng nhìn vào những tấm gương thành công đi trước, nhìn những website có hàng triệu người sử dụng, nhìn những gương sáng kiếm hàng bao tiền. Ai cũng có thể một lần trong đời nghĩ rằng : ồ, việc này cũng có vẻ không khó lắm, mình có thể làm tốt hơn.

Nhạt toẹt, tôi dám cá rằng 100 người đang làm startup hoặc muốn làm startup sẽ có tới 90 người đọc tới đây và nói : không có đam mê thì làm sao mà làm được? Thế nhưng, xin các bạn đang làm startup hoặc đã làm startup hãy một lần thẳng thắn để nói với các bạn đang muốn thử sức mình một câu : đam mê chỉ là một phần của câu chuyện, thậm chí là phần vừa tới phần nhỏ của câu chuyện. Lời khuyên cá nhân : đam mê có hạn và nên để dành nó cho những lúc khó khăn nhất, những quyết định quan trọng nhất. Phần còn lại của con đường là những việc mà bạn phải làm như tất cả những người khác : sổ sách, kế toán, bảng biểu, họp hành vô bổ, họp hành có bổ, thử sai thử lại … Nhận thức và sống với những điều bình thường này, làm nó một cách tốt nhất!

Đừng (chỉ) theo đuổi đam mê và càng xin đừng (chỉ) đuổi theo đam mê. Nếu bạn không tin tôi, cứ thử làm những gì bạn thích với suy nghĩ duy nhất rằng mình đam mê nó xem sao? Để rồi, cuộc sống của bạn có thêm một câu chuyện dài đau đầu mà chính bạn là người trong cuộc cũng chỉ nhìn thấy một phần của câu chuyện đó.

(pix courtesy of Mena Rota – Under Creative Commons License)

Học, làm, trải nghiệm một năm mới đầy chông gai nào.

1.Mình rất hâm mộ nhạc của anh Quốc Trung. “Đường xa vạn dặm” là đĩa mình mua ngay khi ra và là một trong số ít những đĩa nhạc mình tha lôi vào trong SG theo mình. Ngoài nhạc của anh Quốc Trung ra thì mình cũng thích khi anh Quốc Trung nhận xét trong Vietnam Idol vào mùa trước, không phải mùa này.

2.Khi thấy thông điệp “Nghe có ý thức”, thật sự mình rất tù mù. Không hiểu là đối tượng các nhạc sỹ muốn nhắm tới là đối tượng nào. Sau đó có cố gắng tìm lại các bài báo và hiểu sơ là nhạc sỹ muốn kêu gọi những người trong ngành âm nhạc có ý thức, sau đó là mới là người nghe. VNN có viết là Nhạc sỹ “Quốc Trung không trách khán giả nghe nhạc … vô ý thức“.

3.Trên bàn nhậu, đã từng có một ai đó nói với mình Ngành giáo dục ở VN là cái ngành mà sản phẩm 100% là có lỗi. Có nghĩa là chả ông nào học xong ra lại không có một vấn đề gì đó. Nghe xong cũng buồn phết. Đầy bạn học hành không tới nơi tới chốn, nhưng cũng đầy bạn cố gắng hết sức (và gia đình bạn ấy cũng cố gắng lao động cho bạn ấy đi học). Thế rồi tự nhiên cố xong ra sản phẩm vẫn có lỗi. Và cái lỗi đó được nói tới rất nhiều khía cạnh, trong đó có khía cạnh giáo viên không đủ sống. Thậm chí tới mức theo khảo sát có tận 1/2 giáo viên ở VN là chán nghề!!!

Nhạc sỹ theo một cách nào đó thông qua bản nhạc của mình cũng là giáo viên để giáo dục thẩm mỹ của người nghe. Vậy nên bỏ qua chuyện bắt bẻ kiểu trẻ con là cái câu “Nghe có ý thức” cứ khó hiểu sao sao đó, mình bàn sang chuyện khác. Chuyện con gà – quả trứng.

4.Phàm cái gì động tới tiền là đều có sự so sánh. Tiền là vật trung gian mà. Và câu hỏi đầu tiên bật ra trong đầu mình là :

“Tại sao nhạc của anh Quốc Trung chất thế mà có 1000đ/bài. Về sau nhạc HKT chả chất gì cũng thu … 1000đ/bài ư?”

Rõ ràng mình sẵn sàng trả tiền 10.000đ/bài cho từng bài một trong album Đường xa vạn dặm của anh QT. Và mình chẳng sẵn sàng trả một đồng nào cho HKT. Nhưng fans của HKT sẽ nghĩ ngược lại. Vậy là cào bằng, nhạc của anh QT có giá = nhạc của HKT.

Mình sẵn sàng trả 1000 đ/bài và donate tiếp 9000đ cho nhạc sỹ nếu mình thấy thích nhạc của họ. Thế nhưng mình lại chẳng biết donate kiểu gì, cũng chẳng biết nhạc sỹ có nhận tiền hay không. Ăn bánh trả tiền là chuyện con buôn, nghe nhạc để thưởng thức là chuyện cao sang. Vậy giờ mix với nhau thế nào?

Câu hỏi tiếp theo “Vậy … sau khi có tiền rồi … nhạc của HKT sẽ có thẩm mỹ cao hơn không? Có nhất thiết phải có tiền thì nhạc HKT mới hay lên được hay không? Có nhất thiết phải có tiền từ bán nhạc thì HKT mới sống được, hay họ có thể đi tour, có thể quảng bá cho một vài thương hiệu nào đó?”

Không ai có thể đảm bảo với mình là sau khi có tiền rồi thì HKT sẽ có thể đầu tư để nhạc của họ có thể tới tầm mang vào Nhà Hát Lớn biểu diễn được. Hoặc cũng không ai có thể đảm bảo với mình rằng sau khi có tiền rồi thì HKT sẽ không thuê Nhà Hát Lớn để biểu diễn với những bản nhạc hiện tại họ vẫn đang biểu diễn.

Ngu ý của mình, để tránh chuyện con gà quả trứng thì nhạc sỹ có quyền định hướng thị trường theo ý của mình, thị trường ngược lại cũng có quyền chấp nhận định hướng đó hay gạt bỏ định hướng đó. Đã bàn tới chuyện tiền, doanh nghiệp nào cũng muốn Nhà Nước bảo hộ, doanh nghiệp nào cũng muốn thuế là 0% hết. Nhưng đấy là thời Bao Cấp. Mà bây giờ thì không phải là thời ấy. Không ai có thể cưỡng được làn sóng Internet cả.

Và rồi, mình mua nhạc là mua một thứ hàng đặc biệt, không có bảo hành, không chắc có hậu mãi hay không (bản ấy về sau phối lại mình có được mua giảm giá hay không?) … mình cũng phải cân nhắc chứ?

5.Mình không muốn 1/2 các nhạc sỹ cũng chán nghề như các thầy cô hiện tại. Mình không muốn các nhạc sỹ sẽ phải nghe lời chán chường của thính giả “Bỏ ra 10K mua cái album, chả nghe được bài nào ra hồn, thà đi mua cái bánh bao ăn còn hơn”. Nhưng mình cũng sợ con ruồi trong truyện Azit Nexin, cái con ruồi làm hỏng mất cả một sự nghiệp văn chương có khả năng đoạt giải. Mình sẵn sàng trả tiền và donate thêm tiền (nếu có kênh) cho những bản nhạc mà mình thích (mình thích chưa chắc người khác đã thích), nhưng nếu mình đã trả tiền, các nhạc sỹ cũng sẽ phải chịu lời phũ phàng có ý thức từ mình và các thính giả khác.

6.Các nhạc sỹ mới nổi trên thế giới và Việt Nam sử dụng Internet rất nhiều để quảng bá miễn phí cho sản phẩm âm nhạc của họ. Sẽ rất vô lý nếu như trong lúc ấy các nhạc sỹ thành danh lại muốn giới hạn số lượng người nghe lại. Không có tiền, xin đừng nghe nhạc. Đó cũng là một sự phũ phàng có ý thức và mình hy vọng mình hiểu nhầm ở chỗ này. Các nhạc sỹ thành danh vẫn sẽ tạo ra nhiều sản phẩm âm nhạc có giá trị dưới các dạng khác nhau, không có điều kiện có thể vẫn nghe được, và có điều kiện sẽ nghe được nó tốt hơn, có phải không ạ?

“100 things every presenter needs to know about people” là một cuốn sách dễ đọc bởi cấu trúc khá khoa học của nó. Đúng như tên gọi, 100 điều cần chú ý về người nghe là tên của 100 chương, mỗi chương chỉ khoảng 2-3 trang rất tiện để có thể đọc lại hoặc đọc ngắt quãng những phần mình cần. Bản thân mình là người có nhiều điều kiện hơn mọi người khác trong việc làm và trình bày presentation cũng phải đọc đi đọc lại khá nhiều chương trong 100 chương này. Tác giả chú ý từ tâm lý, môi trường bài presentation, cách trình bày … nên có thể giúp cho những người có khúc mắc về chuyện tại sao người nghe cứ ngáp khi nghe bài presentation nhiều điều bổ ích. Đặc biệt, những kiến thức khá dễ hiểu về tâm lý cũng có thể tìm thấy ở đây và áp dụng được nhiều cho những công việc khác chứ không chỉ là làm bài/trình bày presentation.

Trích một vài đoạn trong sách ra để share, cuốn này khá hay, không mắc mỏ nên mọi người nên mua để ủng hộ tác giả, nếu không thì cũng có tìm thấy rất dễ trên mạng (không khuyến khích). Trích ở dưới một vài đoạn mình đã highlight để quảng bá thêm cho cuốn sách :

Psychologists call this filtering confirmation bias. People tend to favor information that confirms their existing beliefs.

What this means is that you just can’t resist noticing food, sex or danger, no matter how hard you try not to.

You may have heard that dopamine controls the pleasure systems of brain, which make you feel enjoyment. But researchers have recently found that instead of causing you to experience pleasure, dopamine actually causes you to want, desire, seek out, and search. It increases your general level of arousal, motivation, and goal-directed behaviour. It’s not only about physical needs such as food or sex but also about abstract concepts.

According to Ken Berridge, these two systems – the “wanting” (dopamine) and the “liking” (opioid) are complementary. The wanting system propels you to action, and the liking system makes you feel satisfied and therefore makes you pause your seeking.

The dopamine system is stronger than the opioid system; you seek more than you are satisfied.

People respond more to anecdotes than to data.

The research in psychology over the last 15 years has revealed that people process information unconsciously and make very quick (1 second or less), unconscious decisions about people.

Johah Lehrer writes about the difference between Facebook and Twitter. He says that FB is about friends and relatives that you know well, even if you don’t think similarly about everything. Facebook active the MPFC (medial prefrontal cortex). Twitter is more about helping you connect to people you don’t already know.

The researchers concluded that when a group of people starts a discussion by sharing their initial preferences, they spend less time and less attention on the information available outside the group’s preferences. And they therefore make a less than optimal decision. 

1.Ngày bé mọi người hay hỏi lớn lên thích làm gì. Hồi đấy bé tí chả biết gì đương nhiên cũng trả lời lung tung xòe (nhưng nhớ là chưa bao giờ muốn làm chú công an, chú bộ đội, thầy giáo …) Cho tới năm cấp 3, nhận thức cũng đầy đủ hơn thì mới nghĩ rằng muốn làm trong một cái Research Lab. Muốn làm những thứ nho nhỏ và có ích.

2.Năm cấp 3 học chuyên Hóa. Khá thích môn Hóa vì bố mẹ cũng làm trong ngành này. Không biết có phải ước mơ Research Lab được tạo ra từ khi đến Viện nghiên cứu của bố mẹ, thấy mặc áo trắng, đổ chai lọ lung tung khắp nơi. Thế rồi về nhà cũng vác hóa chất ra đổ lung tung, xong giấu xuống dưới gầm giường (hồi cấp 1). Ai dè, nó phản ứng thế nào đó lên men thơm phức, bị bố mẹ phát hiện (may mà không bị mắng ). Thế nhưng đến khi học đại học thì không muốn học Hóa nữa vì một lý do rất tiền bạc : theo nghề đó chắc phải lâu lắm, mấy chục năm như bố mẹ mới có thể thành công được. Thế mà rồi bố mẹ cũng gật đầu đồng ý tắp lự để mình chuyển sang học IT. Mặc dù cho tới giờ, tiền chỉ là phương tiện để sống, để trải nghiệm chứ chưa bao giờ là đích của cuộc sống.

3.Cá nhân mình dường như không phải là người thích hợp cho các chức vụ kêu kêu, thậm chí là người hay trốn chạy khỏi các chức vụ kiểu đó. Chỉ thích làm những thứ nho nhỏ mà được nhiều người dùng (ví dụ như Vietkey hay Unikey – mình ngưỡng mộ lắm). May mà ở ePi được tạo đủ mọi loại điều kiện để có thể làm được những thứ nho nhỏ mà nhiều người dùng như vậy.

Những gì được gọi là “thành công” ở ePi chắc chắn đến từ người dùng, đến từ đội dev, đến từ đội design và quan trọng là đến từ người dẫn đầu. Nói ra điều này để khẳng định rằng một người làm marketing (như mình) nếu đứng lên để nhận tôi làm thành công cái này, cái kia đấy thì thật sự là … bullshit. Anh chẳng thể thành công được nếu anh không có mọi người support đằng sau và có người dám quyết định để anh làm việc đó.

4.Năm 2008, khi bắt đầu chuyển sang công việc Marketing và R&D ở ePi, thực sự lúc đó mình rất rối loạn. Điều duy nhất lúc đó có thể có là tình yêu sản phẩm và sự ủng hộ của đồng nghiệp. Lúc đó bắt đầu dần chuyển sang nghiên cứu nhiều hơn về Media. Giai đoạn đầu cũng rất đầu gấu, thôi thì chỉ có Online là nhất, Offline trước sau gì cũng teo. Rồi dần nhận ra rằng người sử dụng chẳng care về chuyện đó, cái quan trọng không phải cái gì là nhất, cái quan trọng là trải nghiệm người sử dụng mới là nhất. Bắt đầu chú ý nhiều hơn về Online + Offline và thấm thía việc muốn Think out of the box thì phải biết rõ the box là cái gì.

Công việc sắp tới sẽ lại là một bước ngoặt nữa (từ Hóa học chuyển sang IT, từ IT chuyển sang Marketing, từ Marketing lại chuyển sang Media) trong career path và cả trong cuộc sống. Cứ tạm gọi nó là New Media Lab đi cho thỏa mãn giấc mơ được làm trong Research Lab từ hồi “còn trẻ” của mình. Và sẽ cố gắng làm cho nó trở thành một cái gì đó có ích cho người dùng như các pj trước đã làm.

1.Flipboard thì có gì hay?

Flipboard có xuất phát điểm là app trên Tablet (đất rộng), mãi sau đó mới đưa ra bản trên iPhone (đất hẹp). Flipboard … chẳng có gì hay cả bởi vì nó chỉ là một platform hiển thị thông tin theo cách khác cho người đọc mà thôi. Nếu thông tin mà chán, đương nhiên Flipboard chẳng có gì hay cả. Thế nhưng, dùng Flipboard rất SƯỚNG!

Chính cái sự sướng khi Flip (lật trang giống như sách/báo giấy) mà Flipboard giờ có tới hơn 20 triệu users trên 200 quốc gia với 3 tỷ trang được Flip hàng tháng (số xem ở đây). Điều này dẫn tới việc bất cứ một app đọc tin nào sử dụng hiệu ứng Flip đều phải nhìn Flipboard mà học tập. Triết lý xây dựng sản phẩm của Flipboard rõ ràng cũng hướng tới trải nghiệm trong việc tiếp cận thông tin nhiều hơn là chất lượng tin :

“We decided to do a thought experiment: imagine if the Web was washed away and we needed to build a new one from scratch. We wanted to create something that was much more visually beautiful than what we’ve seen with web pages.”

Bản chất của Flipboard chỉ giúp bạn xem được các thông tin trên site/Facebook/Twitter một cách trực quan hơn mà thôi. Mãi cho tới tận tháng 12/2011 cùng thời điểm ra bản Flipboard cho iPhone, chức năng Cover Stories mới được ra mắt. Chức năng này hiện tại là chức năng mình sử dụng nhiều nhất trong Flipboard (xem xem trong các nguồn mình add thì thông tin nào là thông tin hot nhất). Flipboard cũng sẽ sớm tiếp tục đập đi (washed away) các kênh thông tin khác (audio, video) để cung cấp cho người sử dụng các trải nghiệm nghe/xem thông tin tốt nhất trên Tablet/Mobile.

Đối thủ chính trên thị trường của Flipboard là Zite (đã được CNN mua lại). Zite chú trọng vào chất lượng thông tin mang lại cho người sử dụng, thay vì trải  nghiệm đọc tin :

Flipboard is aiming for someone interested in the world through their social lens while Zite is aiming for someone interested in the world through a lens of intellectual interests.

(nguồn : Quora)

Về mặt công nghệ, Baomoi gần với Zite hơn Flipboard bởi công nghệ tự động tổng hợp tin + phân tích tin đã chín muồi sau 5 năm hoạt động. Không chỉ là Baomoi, ePi có trong tay công nghệ của Noti5 và Starbuzz giúp cho việc tự động tổng hợp thông tin theo chủ đề riêng biệt tốt hơn hẳn bất cứ một công ty nào khác tại Việt Nam trong thời điểm hiện tại. Vậy, Flipboard có gì hay?

2.Clone thì phải sao chép những gì?

Ở Trung Quốc có Zaker được coi là clone khá thành công Flipboard. Zaker trên thực tế sử dụng giao diện Metro của M$ nhiều hơn là giao diện Flipboard. Trải nghiệm của mình đối với Zaker là khá tốt, tuy không dùng nhiều vì không hiểu tiếng Trung Quốc nhưng cũng cảm thấy app được làm khá logic, chỉnh chu.

Điểm chết của Flipboard là ở chữ … hay. Content mà không hay thì app có hay mấy cũng chẳng vui. Flipboard phải giải quyết việc này bằng Cover Stories, Flipboard Picks… Flipboard còn có một điểm vô cùng dở là việc khi mình add quá nhiều nguồn tin (thường trên 50 nguồn) thì Flipboard chỉ có thể show hàng giúp mình khoảng 40-50 nguồn mà thôi (để tránh phải tải quá nhiều thông tin?) Như vậy, các nguồn khác tới 99% không được mình đọc.

Như vậy, nếu sao chép Flipboard, chỉ có thể sao chép chữ Sướng mà tuyệt nhiên không thể sao chép chữ Hay được. Chữ Hay, phải học ở Zite.

Rất may, Baomoi có một đối tác tuyệt vời là Felix. Felix cũng là một team nhỏ gọn như ePi nhưng hoàn toàn có thể coi là một trong những team am hiểu  và có đam mê về Mobile và Mobile App hàng đầu tại Việt Nam. Nếu có thể làm được người sử dụng app ở Việt Nam sướng, Felix chắc chắn sẽ là top-of-mind. Có điều, khi nói chuyện về Flipboard, Felix cũng lắc đầu mà nói rằng, thực sự càng nghiên cứu Flipboard, lại càng thấy nó hay (về cách làm App, về animation…) và lại càng không biết bắt chước nó như thế nào cho chuẩn?

Vậy nếu không biết bắt chước thế nào cho chuẩn, thì cứ tạm thời bắt chước theo những gì mình biết, rồi mình đi đường mình, Flipboard đi đường Flipboard. Đã không biết bạn đi đường nào thì làm sao mà đi tắt đón đầu được chứ?

3.P of ePi

Trên môi trường web thì ePi có rất nhiều kinh nghiệm, nhưng trên môi trường App thì có lẽ chỉ là muối bỏ bể so với kinh nghiệm của Felix. Thế nhưng, cả hai team lại đều gặp nhau ở một câu hỏi : Tại sao không làm Local News?

Khi thành lập ePi, 4 anh em ngồi nghĩ tên với nhau. Mình biết chắc chữ P sẽ là Personalisation (cái mà ePi ấp ủ hướng tới). Thế nhưng hai chữ còn lại là hai chữ gì thì không biết. Thế là thôi cứ chọn e với i vì hai chữ đấy là hai chữ dễ bịa ra nhất ^^ (i là information, intelectual, intelligent …) Rất mừng là trong bản Baomoi4, bản mà sẽ có người nói rằng Flipboard-clone này đã thể hiện khá rõ bước đầu của Local News. Rõ ràng, tin tức ở tận Iran Iraq xa xôi chẳng lẽ lại được người ta quan tâm hơn chuyện gì đang xảy ra ngay trước cửa nhà mình, ngay tại khu mình sống, rồi rộng hơn là ở thành phố mình sống? Chữ P sau này sẽ tiếp tục bổ khuyết cho cái Hay còn thiếu của Flipboard và là cái được của Zite.

Vậy nếu Baomoi clone Flipboard thì sao? Thì phải sống chết mà làm cho người sử dụng cảm thấy vừa Hay vừa Sướng. Nếu không, đã mang tiếng clone rồi mà không Hay không Sướng thì làm làm gì 

2.

HungryPanda.vn

——

Hungry.vn

 ——

Justeat.in

Nhìn chung các site bán hàng online hiện tại đều theo mô hình giống như Justeat.in (Ấn Độ) đã trình bày : Khoanh vùng địa lý – Chọn nhà hàng – Chọn món ăn – Đặt món/trả tiền. Một số site có thể đảo vị trí một chút bằng cách cho Chọn món ăn trước rồi mới khoang vùng địa lý …

(click để phóng to)

Tổng quát hóa mô hình kinh doanh, có thể thấy mô hình kinh doanh của Online Food Delivery từa tựa như trên mô hình của Yemek Sepeti (Thổ Nhĩ Kỳ – từng có kỳ tích là thông qua website này, người sử dụng tại TNK đặt tới 20% lượng Pizza của Domino’s Pizza vào năm 2009). Vậy cái menu ở đâu trong mô hình kinh doanh để nói thành bại là ở tại cái menu? Menu nằm ngay ở bước đầu tiên : người sử dụng cung cấp Data cho website để đặt hàng.

3.Nghe thì có vẻ như là Push : người sử dụng phải cung cấp thông tin thì website mới biết người sử dụng cần gì, muốn ăn gì, quán nào … để mà phục vụ chứ? Cảm giác của mình thì không đơn giản như vậy, thành hay bại sẽ là chỗ này : chỗ có giúp cho người sử dụng nhanh chóng cung cấp được thông tin hay không. Mà nếu vậy, cái menu lại là thứ quan trọng nhất.

Quay trở lại thị trường Mỹ, song song với việc nhận đầu tư ở Series E (50M), GrubHub cũng đồng thời công bố việc mua lại Dotmenu – có nghĩa là mua lại được cả CampusFood và Allmenus (chuyên về menu database). Seamless, đối thủ của GrubHub cũng chẳng kém cạnh khi đã mua lại được MenuPages (một website khác chuyên về menu database).

Tại sao họ lại mua menu database? Như đã nói ở trên, bước vào nhà hàng hay bước lên website thì cái quan trọng nhất đối với người ăn vẫn là menu. Menu có hấp dẫn không, có trình bày tốt không, với offline thế là đủ. Thế nhưng, với môi trường online, đặc biệt với các website theo dạng Online Food Delivery thì menu có ổn định hay không (stable) cũng là một điểm vô cùng quan trọng. Tưởng tượng như thế này nhé, nếu bạn đi ăn hàng, chọn mất 10 phút mới được món chính ưa thích, phục vụ nhận món rồi quay ra báo với bạn là bếp không phục vụ được món đó nữa, bạn có bực không? Cũng hơi bực đúng không? Bây giờ nếu book trên online, tình huống tốt nhất là thông báo món đó out-of-order ngay khi bạn book, tệ nhất là bạn trả tiền xong 20 phút sau có người gọi đến nói rằng món đó giờ hết hàng, bạn gọi món khác đi :-s

Chính bởi sự ổn định này tạo ra một điểm yếu của các site bán đồ ăn qua mạng : họ chỉ bán được các menu ít thay đổi chứ rất khó chơi được với các cửa hàng có menu thay đổi hàng ngày (daily menu). Trong trường hợp của GrubHub và Seamless, Allmenus và MenuPages giúp họ rất nhiều trong việc tạo ra độ phủ rộng hơn và update dữ liệu nhanh hơn – tăng độ ổn định của site khi phải tiếp cận với số lượng nhà hàng lớn.

4.Groupon sắp chết? Người làm Groupon sẽ còn lại cái gì trong tay? Còn lại hai thứ : contact database (email, phone…) và quan trọng hơn là behaviour database (gái thành thị hay mua gì? trai miền Tây hay mua gì? …) Có một menu database tốt cũng là cách để doanh nghiệp có thể có những dữ liệu vô cùng quý giá về món ăn, địa điểm … Ngoài ra, ai cấm họ monetize theo cách của Google nếu đơn thuần đặt mình như là một Search Engine về Food : cứ trả tiền thì lên đầu. Có bao nhiêu của hàng Pizza ở quận 1 cơ chứ, đợi tới khi người sử dụng tìm ra cửa hàng Pizza của mình để đặt món ăn ở lần cuộn chuột thứ 10 thì có mà đến mùa quýt!

Tiếp theo việc có menu database tốt, Online Food Delivery site hoàn toàn có thể làm hệ thống Recommendation theo món ăn (ví dụ giống như collaborative filtering của Amazon : 80% những người ăn pizza sẽ order Coke), theo hành vi tiêu dùng (70% lần bạn vào đây để ăn pizza ở cửa hàng A, quận 1. Tiếp tục recommend pizza cho bạn đó ở quận 1 với cửa hàng khác – đã trả tiền cho site để quảng cáo thì sao? Hoặc giả như là bạn lúc nào cũng chỉ ăn với giá dưới 50K, giờ sẽ list luôn cho bạn xem mấy món từ 40K-60K để bạn chọn … )

Cái chết của các website như Thodia.vn ở VN có nhiều nguyên nhân, trong đó chắc chắn có nguyên nhân thiếu may mắn. Nếu mô hình kiểu này ra đời sớm hơn, họ đã có thể trụ lại để kết hợp như DotMenu đã kết hợp với GrubHub. Nếu kết hợp với hệ thống Auto Sentiment Analysis hiểu tiếng Việt như của ePi, họ hoàn toàn có thể pick các comment có sentiment từ neutral tới tốt để đưa thẳng vào menu của các Online Food Delivery site. Tuy nhiên nếu chỉ đơn giản là tìm + review + lấy traffic để quảng cáo thì theo cảm giác của mình là không đủ. Phải nằm trong một chuỗi lớn hơn (hay là nhỏ + sâu hơn?) để có khả năng update kịp thời (bao gồm việc giúp nhà hàng tự update thông tin, giúp khách hàng kêu gọi nhà hàng update : Tại sao tôi thấy quán A có món canh rau này ngon mà họ không bán online hay xuất hiện trên Online Food Delivery site của anh?) Cũng có một điều khá ngạc nhiên, Thodia.vn không có, các site về Food Review ở VN bây giờ vẫn không hề có cái … menu mà chỉ có địa chỉ, một số thông tin như có wifi hay không, có đặt được chỗ trước hay không … Ngược lại, Allmenus còn crazy tới mức sẵn sàng show cả menu được scan + số điện thoại của những nhà hàng chưa support online delivery (đây cũng có thể lại là điểm yếu của Allmenus và GrubHub).

5.Cảm nhận của mình về chuyện thành bại ở tại cái … menu có lẽ sẽ còn khắc nghiệt hơn nữa khi mà việc đặt thức ăn thức uống không chỉ dừng lại ở trên các máy tính thông thường mà còn là trên máy tính bảng và đặc biệt là điện thoại. Lúc đó, Social – Location – Mobile sẽ phát huy được hết tác dụng của mình và ai vượt qua được môi trường khắc nghiệt, người đó sẽ có chiến thắng vững chắc thôi.

1.Đầu tháng 8 có cf nhảm nhí với bạn Ká Tạ, có 8 về eat.vn và thương vụ M&A với VC Corp. Cá nhân mình lúc đó không có nhiều niềm tin cho mô hình này. Đặc biệt, mình không muốn trở thành một anh chàng béo ú ngồi trên chiếc xe có kết nối Internet và di chuyển được (gọi là xe lăn công nghệ cao đi ^^) như những anh chàng trong phim Wall-E nên bao giờ mình cũng vote cho việc đi bộ đi ăn trưa hơn là gọi món về văn phòng.

Mình không thích không có nghĩa là những người khác cũng giống mình. Đó chính là lý do đầu tiên muốn ngó nghiêng một cách ngoại đạo vào thị trường đặt đồ ăn qua mạng. Lý do thứ hai, các gái nhà mình khi xem phim A Gentleman’s Dignity có kể về một đoạn phim mà 4 nhân vật chính hồi tưởng lại việc cách đây 20 năm khi còn là sinh viên họ đã nói gì. Một trong 4 anh chàng sinh viên đã mang một chiếc điện thoại StarTAC về và nghĩ rằng  có khi trong tương lai tới cả nước uống người ta cũng phải mua ấy chứ nhỉ? Họ (lúc đó) đã cười phá lên với ý tưởng điên rồ này. Ai dè, chả phải Hàn Quốc mà bây giờ ở văn phòng, ở chung cư tại Việt Nam cũng bắt đầu mua (bình) nước uống đóng chai nhiều hơn là tự đi đun nước.

Vậy, đừng cười vào ý tưởng Online Food Delivery. Biết đâu một ngày nào đó sẽ chẳng còn ai nấu nướng gì ở nhà hết?

2.Sau cơn sốt Groupon, thị trường e-commerce tại Việt Nam bắt đầu được nhiều tổ chức có tiền nhòm ngó hơn. Niềm tin vào chuyện người Việt có thể trả tiền để mua đồ online đã được minh chứng cho dù hàng loạt site theo dạng Groupon tại Việt Nam phải giải thể hoặc chuyển mô hình. Và cùng lúc đó, các ông lớn nhảy vào để cung cấp dịch vụ đặt đồ ăn qua mạng. Mô hình này có vẻ thành công tại Mỹ (với các bạn như Seamless, Grubhub …) cũng như bắt đầu rục rịch được triển khai tại các nước châu Á và Đông Nam Á. Những ông lớn đã có sẵn kinh nghiệm làm thương mại điện tử tại Việt Nam, kinh nghiệm triển khai đội ngũ vận chuyển và logistic tại Việt Nam đều có vẻ không mất gì nhiều mà không mở thêm site về Online Food Delivery cả.

Cứ cho là những ông lớn tại Việt Nam đã sẵn sàng về hạ tầng kỹ thuật, về con người … Vậy họ sẽ phải đối mặt với những khó khăn gì, đặc biệt với một khách hàng khó tính như mình?

• Tôi không muốn trở thành một lão già béo phì và cơ ngón tay là cơ phát triển nhất trên người! Như trên đã nói, ngồi im tại vp mà đặt món ăn qua mạng sẽ gây hại lâu dài cho sức khỏe.
• Tôi không thể đặt đồ ăn khi chưa đói và tôi lại không thể chờ được 30 phút – 1h sau khi đặt đồ ăn nếu tôi đã đói! Timing sẽ là một trong những vấn đề khó khăn. Mình thường là sẽ đói vào lúc 12h, đặt đồ ăn qua mạng thường mất ít nhất là 5-10 phút để đặt và 30 phút để chờ đợi (sau khi đã được confirm). Do vậy mình phải đặt đồ ăn từ lúc 11h15′ là chắc nhất. Lúc ấy có thể mình vẫn đang họp, đang làm việc và tệ nhất là mình … chưa đói. Chưa đói thì nhìn món ăn sẽ không thấy ngon, sẽ dễ bỏ không đặt hàng cho dù đã vào site để đặt món ăn. Còn nếu mình đặt đồ ăn vào lúc 12h thì e rằng cỡ 12h45′ mình mới được ăn. Lúc ấy có thể đã qua cơn đói, có thể các bạn khác đi ăn (vào lúc 12h) đã quay trở về no phè phỡn … Huhm, thời đại online mà cuối cùng lại chậm hơn offline thì ai chịu được?
• Gia vị của tôi đâu, trời ơi! Món ăn Việt Nam/châu Á ngon nhất là gia vị. Mình biết có những đầu bếp phương Tây coi việc xin thêm gia vị để bỏ vào món ăn là một điều sỉ nhục đối với họ. Haiz, món ăn Việt Nam không phải vậy. Thêm chút ớt, chút chanh, chút rau thơm, chút này chút kia gia giảm mới ra được đúng món ăn mà mình thích. Tất cả những điều này có thể sẽ phải hy sinh nếu mình gọi món ăn qua mạng. Lúc ấy chả lẽ lại chat với nhà hàng bảo anh mang cho em ít ớt, em tạm dừng ăn … 30 phút để chờ anh?
• Cô phục vụ dễ thương đâu rồi? Ông đầu bếp tận tâm đâu rồi? Có những giai đoạn, chúng tôi cứ đi nhậu là lại ra 138 VVT, chẳng phải bởi ở đó có đồ ăn ngon (mặc dù món gà 4 món ăn cũng ok) mà chỉ đơn giản là có một em PG quá dễ thương và ngoan ngoãn. Đi ăn ở các nhà hàng (bình dân tới sang trọng), thi thoảng đầu bếp chạy te te ra hỏi mày ăn có ngon không, món này mới tao đang thử làm đấy mày có dám thử không cũng vui lắm. Đặt đồ ăn qua mạng thì thôi coi như giải tán hết chỗ này.
• Middleman, middleman, we want to eliminate the middleman, right? Không biết dịch từ middle man sao nhưng môi trường Internet đã giúp chúng ta làm được một việc rất hay là “eliminate the middleman”. Mọi người có thể contact trực tiếp với nhau, khách hàng có thể tự order, tự đóng góp ý kiến của mình cho người bán hàng. Với những dịch vụ kiểu này, một lớp middleman khác lại mọc lên. Ở đâu có middleman, ở đó giá sẽ tăng (hoặc chất lượng/số lượng hàng sẽ giảm). Mình có thử so sánh giá của Sarpinos Pizza trên trang web của chính họ và trên các trang web đặt hàng qua mạng thì thấy có chênh lệch về giá (không nhiều, dưới 10% nhưng có). Vậy mình vừa phải trả thêm tiền để mua đồ ăn, vừa phải trả thêm tiền để đi tập thể dục/chữa bệnh vì quá lười do không chịu đi ra ngoài ăn uống, mình có nên không nhỉ?

3.Khó tính quá nhỉ? Đầy những con số cho thấy mọi người cách này hay cách khác đang bắt đầu rục rịch mua thực phẩm qua Internet cơ mà? Đành rằng sẽ có nhiều vấn đề về logistic, nhiều vấn đề về việc không có hàng, không phục vụ kịp hàng nhưng chất lượng sản phẩm/dịch vụ sẽ được nâng lên hàng ngày cơ mà?

Không phải người làm sản phẩm, cũng không phải là người có kinh nghiệm gì về e-commerce, tuy vậy cứ nhắm mắt mà phán bừa thì mình nghĩ rằng nắm được database khách hàng, được họ order một hai lần, có doanh thu tăng (khi bắt đầu từ số 0 hoặc một con số nhỏ) chưa phải điều đảm bảo cho sự thành công. Nếu mình là một người làm sản phẩm liên quan tới Online Food Delivery, mình sẽ thử nghĩ theo một số hướng sau :

• Giải quyết triệt để vấn đề về sức khỏe : có thể đơn giản bắt đầu từ việc … in bài tập thể dục lên trên bao bì, kêu gọi mọi người sau khi ăn nếu tự mình đi tới quán để mua đồ sẽ được giảm giá, làm sẵn các menu tốt cho sức khỏe (cho các quý ông mệt mỏi, các quý bà nhăn nheo, các quý cô cáu kỉnh … ở văn phòng) … Aggressive hơn thì clone hẳn mô hình của Medical Foods Inc., bán thực phẩm để chữa bệnh với mục tiêu là “make clinically proven products that taste good.” – dịch nôm thì là uống thuốc dễ như ăn … pizza ^^. Kinh hơn nữa thì là có đầu bếp riêng nấu dựa trên tình hình sức khỏe như Food Matters.
• Kết hợp giữa online và offline : Nếu mình ngồi một chỗ order đồ qua mạng, quang cảnh ăn uống duy nhất của mình là 4 bức tường trắng, đối diện với mình duy nhất là cái máy tính. Nếu mình đi ra ngoài, mình có thể đi ăn với nhiều người, ngồi ở nhiều quán khác nhau. Vậy tại sao mình không order sẵn đồ ở nhà, chạy qua quán thì đã có đồ để ăn? Nghe không thuyết phục lắm nhỉ? Thế chẳng qua là mô hình đặt chỗ online. Vậy mình có thể suy nghĩ tới chuyện nếu đã đi ăn một món ăn nào đó ngon tại quán, giờ muốn đặt hàng món ăn đó qua mạng cho trưa thứ 6 mình phải họp cả ngày ở công ty thì sao? Rồi giả sử ngồi ở Highland mà lại muốn ăn sushi ở Tokyo Deli thì phải làm sao?
• Dịch vụ đi kèm : Nói đùa chứ order đồ ăn xong mà order được cả người massage hoặc xoa bụng online thì tốt quá. Mấy thứ đó chắc chưa order được nhưng VC Corp có thể cung cấp một thứ trong eco-system của mình : film online. Bạn xem phim sến phải hun? Làm tí pizza có hành tây khóc cho máu nhé. Bạn xem phim hành động phải hun? Làm thêm tí thực phẩm cay cay nhỉ? Hay giờ bạn khoái món này quá phải không? Có muốn học nấu ăn (để nấu được món này và các món tương tự) với giá đã giảm 30% không? Thôi thì nếu tiện lợi như thế, mình cũng có thể sẽ suy nghĩ mà bỏ qua việc … bụng to lên hàng ngày do ngồi ăn tại chỗ.
• Gamification : Gamification có thể áp dụng được cả đối với nhà hàng (bán đồ ăn trực tiếp) và các site bán đồ ăn qua mạng (middleman). Hình thái đơn giản nhất của Gamification thì đã được áp dụng khá tốt thông qua hệ thống thẻ tích điểm rồi, giờ tại sao không phát triển và synchronise giữa online/offline với nhau nhỉ? Thậm chí giai đoạn đầu, cứ bê y nguyên hệ thống badge của Foursquare vào thì cũng đã có khối trò để làm. Gamification cũng chính là cách để kết nối tốt hơn các app trên MXH, trên mobile với nhau.
• Trưa nay ăn gì? Cái khó cho việc trả lời câu hỏi “Trưa nay ăn gì” là việc người ta không thực sự biết mình muốn ăn gì để tìm kiếm. Với cách thức tổ chức kiểu tìm kiếm hiện nay (ví dụ tìm các quán ăn Pizza tại quận Phú Nhuận) có thể sẽ làm cho người ta thêm mệt mỏi hơn vì tôi đang không biết ăn gì thì đương nhiên làm sao tôi trả lời được câu hỏi “Bạn muốn ăn gì” của các website order đồ ăn được? Social Recommendation có thể là một lời giải tốt và cũng có thể là một lời giải tồi nếu như các bạn của bạn trên Social rất giỏi về các lĩnh vực khác nhưng taste về đồ ăn thì lại rất tệ. Lúc đó, personalised sẽ là feature cực quan trọng (và khó, đương nhiên rồi :-s)

4.Dông dài thì trưa nay không ăn gì vì đang bị đầy bụng chẳng muốn ăn gì nên mới ngồi viết blog. Giải quyết sự lười thường là sẽ không đủ thuyết phục (nhất là với người VN nhiều thời gian) nếu bắt người sử dụng phải hy sinh quá nhiều thứ. Hy vọng sẽ được nhìn thấy rõ lời giải hơn trong tương lai thông qua sự phát triển của các website đặt đồ ăn trên mạng tại VN, giờ thì cứ đi bộ đi ăn cho lành.