Tự do nằm co trong cái máng lợn

Bài này muốn nói về sáng tạo, mà thực ra là chép lại những gì người ta nói về sáng tạo vì trong 1 tuần này đọc lướt qua mấy chỗ đều thấy có một pattern giống hệt nhau.

Đầu tiên là bài viết “Creative Constraint: Why Tighter Boundaries Propel Greater Results“, cái tên của bài viết đã nói lên tất cả rồi. Có vài câu cần note lại trong đống chữ này :

As Dave Gray commented on his blog, “Creativity is driven by constraints. When we have limited resources — even when the limits are artificial — creative thinking is enhanced. That’s because the fewer resources you have, the more you are forced to rely on your ingenuity.”

Good improvisation also follows unspoken rules: You must accept all contributions, you must justify anything that’s introduced on stage, and everyone must participate. Yet by adhering to these boundaries, improvisers know they can be wildly creative in all other ways.

“Highly creative adults frequently grew up with hardship. Hardship by itself doesn’t lead to creativity, but it does force kids to become more flexible — and flexibility helps with creativity.”

Trong cuốn The 4-Hour Work Week của Tim Ferris (cuốn sách lúc đầu mình không muốn đọc vì nghĩ nó giống các cuốn self-help, tuy nhiên khi đọc thấy rất thực tế), Tim có nêu hai định luật. Định luật Pareto về 80/20 thì hầu như ai cũng biết. Cái hay của Tim là tiếp sau Pareto, Tim nói về Parkinson Law. Cơ bản thì định luật này nêu ra rằng, nếu có một việc quan trọng mà bạn chỉ có 24h để làm nó, kiểu gì bạn cũng sẽ làm xong. Nếu cùng việc đó mà bạn có 7 ngày để làm thì 6 ngày đầu, bạn cũng sẽ dùng nó để đặt ra thêm các chướng ngại vật cho bạn trước khi bạn dành 24h cuối cùng để giải quyết nó. Nếu bạn có 2 tháng thì có nghĩa bạn lại càng có thêm thời gian để đặt chướng ngại vật cho mình, thay vì giải quyết việc.

Đến đó, Tim đưa ra hai kết luận :

  1. Để rút ngắn thời gian làm việc, chỉ làm những việc thực sự quan trọng và giúp ích được nhiều cho mình (80/20)
  2. Rút ngắn thời gian làm từng task một để đẩy mức độ quan trọng của task đó lên cao hơn (Parkinson)

Cuối cùng là quả thực Tim đã làm được rất nhiều thứ, nhìn cái list mình quá nể phục!

Môt quyển khác, Making Ideas Happen của một bạn founder của Behance(.net). Cuốn này mua trước khi Tiki tăng giá sách do USD tăng ( 8-O). Cuốn này mới chỉ đọc qua phần đề mục và chương đầu, tuy nhiên cũng có thể rút ra được cái tác giả muốn nói chính là câu mà tác giả in to vật ở bìa sách “Ideas are worthless if you can’t make them happen”. Mà muốn make nó happen thì phải đưa Idea vào một hệ thống, một framework để thúc đẩy nó có thể happen được. Sau đó, phải follow framework này một cách chặt chẽ và có kỷ luật.

Trưa nay đọc cuốn Starting Photography của Michael Langford. Mình paste luôn đoạn này ra đây (ngay trang 1 – chương 1) để thấy muốn chụp ảnh được thì cần nhận thức rằng mắt mình không có edge (đường biên), còn ảnh thì là hình chữ nhật, có biên dọc, biên ngang. Túm lại là phải nhận thức rằng mình đang sáng tạo bên trong cái đường biên, nếu muốn chụp ảnh. (click để phóng to).

Có cái chuyện là cả lớp thi xem ai gấp máy bay bay nhanh nhất. Cuối cùng người thắng cuộc là người vo tròn tờ giấy và ném từ cuối lớp lên đầu lớp. Nghe truyện này xong mình nghĩ 90% không phục. Mình thì phục. Vấn đề là bạn ấy biết cái giới hạn của mình, biết cái máng lợn của mình để mà nằm co cho khéo. Còn tất nhiên, nếu đề bài là gấp máy bay vừa đẹp vừa bay nhanh thì đấy lại là cái máng lợn khác. Nếu cứ đi tìm cái giường thơm tho cái nệm ấm, chắc lại giống như nhà văn đợi bao giờ hết ruồi mới viết của ông Aziz Nesin mà thôi.

80-20 hay 90-9-1, tất cả đều là 100

 

Swarm

Swarm

(picture of Today is a good day – Under Creative Common License)

 

Tôi nhớ cách đây 2-3 năm, cô bạn làm quản lý nhãn hàng cho một nhãn kem đánh răng có kể cho tôi nghe rằng nhóm của cô ấy có làm một nghiên cứu về việc có nên đóng gói kem đánh răng theo kiểu daily pack không(gói nhỏ dùng một lần hoặc vài lần trong ngày). Nhãn hàng của cô đã thực hiện thành công việc này ở một vài nước Đông Nam Á khác. Tuy vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có vẻ như việc đóng gói kem đánh răng kiểu như vậy ở Việt Nam sẽ không thành công, bởi người Việt Nam được trả lương theo tháng (chứ không phải theo ngày) và có xu hướng mua nhiều (tuýp to) để được giảm giá.

Cô bạn đó có lẽ là người đầu tiên dạy cho tôi biết chắc chắn rằng làm marketing là phải nghiên cứu thị trường trước khi tung ra sản phẩm. Nghiên cứu thị trường có rất nhiều cách khác nhau và nói chung đều đi tới việc tìm ra khách hàng mục tiêu và những con số liên quan tới khách hàng mục tiêu, xác định xem thị trường to hay bé, có đáng để làm hay không. Nhìn chung lý thuyết là vậy và tôi cũng chưa thực hiện một cuộc nghiên cứu thị trường thực sự bài bản nào.

Nhà kinh tế học người Ý, Vilfredo Pareto (1848-1923) đã đưa ra một quy luật khá đẹp với hai con số 80-20. Quy luật này có thể áp dụng cho nhiều trường hợp, ví dụ như 80% số tiền một đất nước có nằm trong 20% dân số của đất nước đó cho đến việc Microsoft nói rằng, nếu bạn chỉ cần fix 20% các lỗi nặng nhất thì sẽ có tới 80% người sử dụng cảm thấy hệ thống của bạn không còn có lỗi gì nữa.

Đó dường như là một tỷ lệ vàng để mọi người nhẩm tính trong những lần nghiên cứu thị trường và đưa ra targeted group của mình. Thế nhưng, Jacob Nielsen vào tháng 9/2006 lại đưa ra một vài con số khác và những con số này cũng rất đẹp (!), đó là 90-9-1. [Read more...]