Nếu bạn biết rằng Chocolate mang lại cảm giác y hệt (nhưng nhẹ hơn) như khi bạn dùng thuốc phiện thì một lúc nào đó bạn cũng có thể nhận ra rằng việc đi du lịch/phượt và những trò chơi đơn giản trên mạng xã hội như Farmville, Restaurant City, Cafe World… cũng mang lại cho bạn cảm giác giống nhau.

Thế giới Internet và thế giới nói chung ngày nay mang lại cho bạn nhiều tự do và nhiều không gian để thể hiện mình hơn tất thảy. Tuy vậy, bạn lại đam mê và đắm chìm trong những trò chơi đơn giản và nhàm chán tới bất ngờ. Mọi việc bạn làm đều có kế hoạch sẵn, hầu như không có một chút gì sáng tạo. Bạn thậm chí bị bó buộc trong một khung hình, một góc nhìn rất chật hẹp và sự thay đổi diễn ra rất chật chội. Bạn sử dụng tự do của mình để nghiện những điều bó buộc như vậy ư?

Trong essay dài và cần phải đọc kỹ (tôi chưa đọc kỹ được và có thể sẽ hiểu theo kiểu phiến diện) của A. J. Patrick Liszkiewicz với tên Cultivated Play : FarmVille, tác giả đã một phần nào đó chỉ ra nguyên nhân của “sự nghiện ngập” là do việc chúng ta tham lam, tiếc những gì chúng ta đã bỏ công ra.

One might speculate that people play Farmville precisely because they invest physical effort and in-game profit into each harvest. This seems plausible enough: people work over time to develop something, and take pride in the fruits of their labor. Farmville allows users to spend their in-game profits on decorations, animals, buildings, and even bigger plots of land. So users are rewarded for their work. Of course, people can sidestep the harvesting process entirely by spending real money to purchase in-game items.

Tuy vậy, nếu như thế thì chưa đủ. Ở sâu hơn, đây mới là câu trả lời thực sự : people are playing Farmville because people are playing Farmville. Cũng giống như tác giả nhận xét, tôi đặc biệt chú ý vào một tính chất của Farmville (và các trò chơi tương tự), đó là : (4) Farmville is a productive activity, in that it adds to the social capital upon which Facebook and Zynga depend for their wealth;

Tại sao chúng ta không có cảm giác có lỗi khi chơi các trò chơi kiểu như vậy ở trên mạng xã hội trong giờ làm việc? Và trước đó là Game Online kiểu như Võ Lâm Truyền Kỳ? Bởi vì nó mang lại cho chúng ta cảm giác có ích, bởi nó mang lại cho chúng ta cảm giác chúng ta đang được làm việc và việc làm đó tạo ra kết quả “có ích” (tiền để mua sắm đồ vật, lên level …) Và bởi vì sự tự do của xã hội, đôi khi chúng ta không còn biết cần phải làm gì để có ích. Nói cách khác, không phải lúc nào bạn cũng biết bạn sẽ cần phải làm gì nếu không có ai đó chỉ cho bạn việc phải làm, hoặc là bạn sẽ chọn đại một việc gì đó để làm cho tới lúc mệt nhoài. FarmVille giải cứu bạn khỏi điều đó! Và một khi các quy tắc đơn giản trở thành thói quen, bạn sẽ bị nghiện.

Vậy còn phượt và du lịch tự túc thì sao? Nếu ai đó nhìn thấy ảnh của bạn sau những chuyến đi thì câu đầu tiên họ nói với bạn luôn luôn là “thích thế, thư giãn thế, thoải mái thế…” hoặc những điều gì đó tương tự. Tuy vậy, nguyên tắc đầu tiên mà những người đi Phượt với nhau cần phải tuân thủ nếu muốn chuyến đi đó thành công là : tuân thủ kỷ luật, tuân thủ lịch trình đã thống nhất và luôn cập nhật thông tin của đồng đội để sẵn sàng giúp đỡ đồng đội khi cần. Thêm một lần nữa, bạn lại tìm được niềm vui sướng và tự do ở trong kỷ luật.

Và tất nhiên, bạn sẽ cảm thấy tức giận khi nghe tôi nói câu này, nhưng hãy nghĩ kỹ xem : đa phần các chuyến đi của bạn được diễn ra bởi vì bạn đã nhìn thấy ai đó thực hiện điều này. (vâng, đương nhiên bạn chơi FarmVille cũng bởi vì người khác chơi mà). Chẳng có được mấy người trong thế giới Phượt/du lịch tự túc có khả năng là người mở đường (và kể cả điều này có thì họ cũng phải phụ thuộc vào dân địa phương rất nhiều).

Nếu bạn bắt đầu cảm thấy có niềm vui trong những quy tắc, tôi nghĩ rằng đó là bởi vì bạn bắt đầu cảm thấy mệt mỏi với sự tự do “giả hiệu” mà thế giới thực và ảo đang tạo ra cho bạn. Dù sao, khi bạn rơi vào trường hợp này, đi du lịch vẫn tốt hơn là ngồi cắm mặt vào màn hình để chơi FarmVille và những trò tương tự, imo.